‘Je doet alsof jij de enige bent die moe is,’ zei mijn partner — en toen klapte er iets in mij
‘Je doet alsof jij de enige bent die moe is.’
Dat zei mijn partner vorige maand, gewoon in onze keuken, terwijl de aardappels overkookten en onze jongste boven alweer uit bed kwam. Ik weet nog dat ik met een natte theedoek in mijn hand stond en echt even niets terug kon zeggen. Niet omdat ik geen weerwoord had, maar omdat ik dacht: als ik nu begin, ga ik óf gillen óf huilen.
Ik zei uiteindelijk: ‘Laat maar, ik regel het wel.’
En dat zinnetje zegt eigenlijk alles over hoe het al weken ging.
Wij werken allebei. Mijn partner fulltime, ik vier dagen in de week op kantoor bij een administratiebureau. Daarnaast regel ik veel voor mijn moeder, die sinds haar val in haar huurflat in Amersfoort niet meer alles zelf kan. Wijkverpleging komt wel, en via de Wmo is er van alles aangevraagd, maar iedereen die dit kent weet: er zit een wereld tussen “er is zorg” en “het loopt goed”. Dan belt de apotheek, dan is er gedoe met de thuiszorgtijden, dan moet er iemand mee naar het ziekenhuis in Utrecht, dan is de DigiD weer geblokkeerd en mag jij het oplossen.
En ik deed dat ook. Zonder veel te zeggen.
Niet omdat mijn partner niet wilde helpen, maar omdat ik steeds dacht: ik doe het sneller zelf. Even bellen in mijn lunchpauze. Even langs na mijn werk. Even de boodschappen meenemen. Even de was opvouwen. Dat “even” werd mijn hele leven.
Mijn partner zei wel eens: ‘Je moet duidelijker aangeven wat je nodig hebt.’
Ik zei dan: ‘Ja, is goed.’
Maar vanbinnen dacht ik: als jij het niet zíet, moet ik het dan ook nog gaan uitleggen?
Dat is dus precies waar het fout ging.
Die avond in de keuken was de druppel. Onze oudste had gymspullen kwijt, de jongste was verkouden en sliep slecht, mijn moeder had twee keer gebeld omdat ze haar pinpas niet kon vinden, en op mijn werk had mijn leidinggevende die middag nog gezegd: ‘Je bent er de laatste tijd niet helemaal bij.’ Niet onaardig bedoeld, maar het kwam wel binnen.
Toen mijn partner dus zei dat ik deed alsof ik de enige was die moe was, knapte er iets.
Ik zei: ‘Weet je wat het is? Ik kan niet meer. Ik trek dit niet meer.’
Mijn partner keek me aan en zei meteen: ‘Dan moet je dat zeggen. In plaats van de hele tijd kortaf doen tegen mij en de kinderen.’
En daar had mijn partner óók gelijk in. Dat vond ik misschien nog het ergst.
Want ik was kortaf. Ik vergat dingen. Ik snauwde om kleine dingen. Als er iemand vroeg waar de schone handdoeken lagen, voelde het al als te veel. Ik liep maar door alsof ik sterk was, terwijl ik intussen steeds minder aankon.
Toen zei mijn partner iets wat ik eerst heel hard vond: ‘Je doet nu net alsof alles op jouw schouders ligt, maar je laat ook niemand toe.’
Ik werd boos. Echt boos. Ik zei: ‘Makkelijk praten als jij niet degene bent die steeds gebeld wordt.’
Toen bleef het even stil.
En toen zei mijn partner: ‘Dat komt ook omdat jij tegen jouw moeder hebt gezegd dat ze jou altijd eerst moet bellen. Dat hoorde ik pas vorige week.’
Dat klopte.
Ik had dat inderdaad gezegd, maanden eerder, na een gedoe met een buurvrouw die zich ermee bemoeide en een afspraak met de huisarts verkeerd had doorgegeven. Ik wilde overzicht. Ik wilde voorkomen dat alles langs elkaar heen liep. Maar ongemerkt had ik mezelf daarmee ook onmisbaar gemaakt.
Mijn partner zei: ‘Je wilde de controle houden. En nu ben je boos dat je alles moet controleren.’
Dat deed pijn, omdat het waar was.
Er kwam die avond eindelijk uit wat ik al lang niet had gezegd: dat ik me op mijn werk dom begon te voelen omdat ik niets meer goed kon onthouden. Dat ik soms in de auto op de A1 dacht: als niemand nu iets aan me vraagt, red ik de avond misschien. Dat ik bang was dat als ik zou toegeven hoe slecht het ging, iedereen zou denken: zie je wel, zij kan het niet aan.
Mijn partner zei veel zachter: ‘Ik dacht juist dat jij mij niet vertrouwde. Alsof ik het toch niet goed genoeg zou doen.’
En eerlijk? Dat zat er ook in. Niet bewust misschien, maar wel echt. Ik corrigeerde dingen. Als mijn partner boodschappen had gedaan voor mijn moeder, vroeg ik toch nog of de goede yoghurt mee was. Als er iets geregeld was, checkte ik het daarna nog eens. Ik noemde dat “helpen”, maar het was vooral controleren.
De dagen daarna hebben we voor het eerst echt praktisch gekeken. Niet alleen praten, maar ook dingen anders doen. Mijn broer is nu weer meer betrokken, ook al vond ik eerst dat hij te weinig initiatief nam. Maar als ik pas iets zeg als ik al over mijn grens ben, kan ik hem dat ook niet volledig verwijten. Mijn partner gaat nu mee naar gesprekken als het om mijn moeder gaat, en niet omdat die alles moet overnemen, maar zodat het niet alleen in mijn hoofd zit. En ik heb op mijn werk eindelijk gezegd dat het thuis te veel is. Dat vond ik verschrikkelijk om toe te geven, maar mijn leidinggevende reageerde eigenlijk menselijker dan ik had verwacht.
Het is nog steeds niet opgelost. Mijn moeder heeft nog steeds hulp nodig. De kinderen zijn niet ineens makkelijker. En thuis zijn we er ook nog niet helemaal uit, want er zit best wat oud zeer onder. Mijn partner voelt zich al langer buitengesloten, en ik voel me al langer alleen in wat er allemaal geregeld moet worden.
Maar ik zie nu wel dat moe zijn niet alleen gaat over wat je doet. Het gaat ook over wat je niet zegt, wat je zelf vasthoudt, en hoe lang je blijft doen alsof het prima gaat.
Ik dacht eerlijk gezegd lang: als iemand dit niet zelf meemaakt, kan die het ook niet echt begrijpen. Nu weet ik niet of dat helemaal waar is. Misschien had ik vooral zelf niet goed laten zien hoe zwaar het was.
Zijn er meer mensen die dachten dat ze sterk waren, maar eigenlijk vooral niets meer durfden los te laten? En kun je van een partner verwachten dat die jouw last begrijpt als je die tegelijk ook afschermt?