“Ze nemen hem morgen mee,” zei de medewerker van het ziekenhuis – en ik wist niet meer wat ik mijn moeder nog moest beloven
“U moet er morgen wel rekening mee houden dat uw moeder niet terug naar huis kan.”
Dat zei de transferverpleegkundige van het ziekenhuis gewoon tussen twee zinnen door, alsof ze het over een folder had. Ik zei meteen: “Nee, dat klopt niet. Ze woont bij mij. Ik zorg voor haar. Ze gaat gewoon mee naar huis als ze ontslagen wordt.”
Die vrouw keek me heel rustig aan en zei: “Mevrouw, er is geen veilige thuissituatie meer volgens de arts en de fysiotherapeut. We moeten een andere plek regelen.”
Ik voelde me op dat moment zó verraden. Alsof iemand mijn moeder van me afpakte.
De afgelopen acht maanden woonde mijn moeder bij mij in een portiekflat in Amersfoort. Tijdelijk, zeiden we allebei. Na haar val in haar seniorenwoning in Soest zou ze “even aansterken” bij mij. Mijn broer vond het geen goed idee, want ik werk 28 uur bij een drogist en heb zelf een dochter op het mbo die nog thuis woont. Maar ik zei steeds: “Het is mijn moeder. Ze hoeft echt niet meteen naar een verpleeghuis.”
En eerlijk is eerlijk: ik had ook zelf moeite met loslaten. Mijn moeder zei al maanden: “Als ik eenmaal ergens geplaatst word, kom ik nooit meer terug.” Dus ik hield dat beeld van terugkeer ook in stand. Tegen de buitenwereld, maar ook tegen haar.
In het begin ging het best. Ik regelde wijkverpleging via de huisarts, een douchestoel via de Wmo en maaltijden van Tafeltje Dekje voor de dagen dat ik laat werkte. Mijn moeder mopte overal over, maar dat deed ze altijd al. “Vreemden over de vloer, ik word er gek van,” zei ze dan. Toch liet ze het toe.
Daarna ging het schuiven. Ze vergat haar medicijnen. Ze deed ’s nachts de voordeur van het slot omdat ze dacht dat mijn overleden vader nog buiten stond. Eén keer zette ze een pannetje op en ging weer naar bed. Mijn dochter belde me in paniek vanaf huis. Ik ben toen halsoverkop weggegaan van mijn werk.
Mijn leidinggevende zei later heel terecht: “Dit hou je niet vol zo.” Daar was ik boos om, maar ze had wel gelijk.
Ik vertelde alleen nooit het hele verhaal. Niet aan de huisarts, niet aan mijn broer, niet aan het wijkteam. Als er gevraagd werd hoe het ging, zei ik: “Wisselend, maar we redden ons wel.” Ik was bang dat ze anders meteen zouden zeggen dat ze weg moest.
Mijn broer kwam op een zaterdag langs en zag dat mijn moeder in haar nachtjapon om vier uur ’s middags op de bank zat, zonder te weten welke dag het was. Toen zei hij: “Dit is niet meer tijdelijk. Jij doet alsof het nog om revalideren gaat, maar dit gaat over iets anders.”
Ik beet hem toe: “Makkelijk praten als jij weer naar je rijtjeshuis in Zwolle gaat. Wie zit er hier elke nacht rechtop in bed als zij roept?”
Hij zei niks terug, maar appte later wel dat hij een aanvraag voor een indicatie via het CIZ verstandig vond. Ik heb dat bericht niet eens beantwoord.
Twee weken later ging het mis. Mijn moeder struikelde in de badkamer toen ik aan het werk was. Niet eens een grote breuk, gelukkig, maar wel een flinke kneuzing en uitdroging. Mijn dochter had haar gevonden. In het ziekenhuis stelde de geriater allerlei vragen waar ik half omheen draaide. Hoe vaak ze viel. Of ze alleen was. Of ze dwaalde. Of ik toezicht kon houden.
Ik zei: “Ik doe wat ik kan.” Dat klonk dapper, maar eigenlijk bedoelde ik: ik heb geen idee meer.
De dag daarna kwam die transferverpleegkundige dus met dat bericht. Mijn moeder lag erbij en kneep in mijn hand. “Ik ga toch met jou mee?” vroeg ze.
Ik loog. Ik zei: “Dat gaan we bespreken.”
Later op de gang zei de verpleegkundige: “We zoeken eerst een tijdelijke plek voor herstelzorg, maar hou er rekening mee dat dit kan overgaan in langdurige opname.”
Ik werd woest. “Jullie kennen haar niet eens. Ze wil naar huis.”
Ze zei: “Willen en kunnen zijn niet hetzelfde.” Daar had ik zo’n hekel aan, juist omdat het waar was.
Mijn broer kwam die avond. Voor het eerst hadden we geen ruzie. Hij zei alleen: “Ik denk niet dat jij dit verkeerd hebt bedoeld. Maar je hebt te lang geprobeerd het alleen op te lossen.”
Dat kwam hard aan, want dat was precies wat ik had gedaan. Niet alleen uit liefde. Ook uit koppigheid. En misschien ook uit schaamte. Alsof opname betekende dat ik had gefaald.
Toen kwam er nog iets bij wat ik niet had zien aankomen. De woningcorporatie van haar seniorenwoning had de huur al opgezegd in overleg met mijn broer, maanden geleden, omdat we toen dachten dat ze toch langer bij mij zou blijven. Ik wist dat wel in grote lijnen, maar ik had dat feit in mijn hoofd klein gemaakt. Alsof er altijd nog een weg terug was. Die was er dus niet. Er was letterlijk geen huis meer om naar terug te keren.
Ik ben daar heel boos over geweest. Op hem, omdat hij te praktisch was. Op mezelf, omdat ik die papieren niet echt wilde zien. Mijn moeder had al die tijd gezegd: “Als ik opknap, ga ik weer terug.” En ik heb dat nooit rechtgezet.
De volgende ochtend vroeg ze weer: “Wanneer gaan we?”
Ik zei: “Nog niet vandaag.”
Ze draaide haar gezicht weg en zei zacht: “Je had het beloofd.”
Dat was misschien nog het ergste, omdat ze ergens gelijk had. Ik had nooit letterlijk beloofd dat ze altijd bij mij kon blijven, maar ik heb wel steeds gedaan alsof het vanzelfsprekend was. Omdat ik haar gerust wilde stellen. Of misschien ook omdat ik mezelf gerust wilde stellen.
Nu zit ze tijdelijk op een herstelafdeling van een verpleeghuis in Leusden. Ik ga om de dag langs. De ene keer is ze helder en boos. De andere keer vraagt ze of ik haar jas wil pakken omdat ze “naar huis” wil. Mijn broer regelt nu veel meer, en daar ben ik tegelijk opgelucht en chagrijnig over.
Ik weet nog steeds niet of ik harder had moeten vechten, of juist eerder eerlijk had moeten zijn tegen iedereen, vooral tegen haar. Liefde was er genoeg, maar blijkbaar is dat niet altijd genoeg om iemand thuis te houden.
Wat vinden jullie: had ik door moeten blijven duwen voor thuiszorg en terugkeer, of was het juist mijn fout dat ik te lang heb gedaan alsof dat nog kon?