Het Onvermijdelijke Verloop van Dingen: Een Avond in de Elektronicazaak
‘Nee, mam, ik hoef echt geen hulp – ik ben bijna klaar!’ floep ik in mijn telefoon, te hard voor de lege winkel. De galm snijdt door mijn woorden. Mijn moeder blijft aanhouden: ‘Kinga, als je wilt dat ik langskom om je op te halen, moet je het gewoon zeggen! Je hoeft niet alles in je eentje te doen. Zo sterk ben je misschien niet als je denkt.’
Ik knijp mijn ogen dicht en hoop dat ze het gesnik in mijn stem niet hoort. “Doe niet zo dramatisch, mam. Ik ben 28. Ik werk hier al drie jaar. Het is gewoon… een rustige avond.” Ik kijk rond in de hal van het filiaal van MediaMarkt. Een van die enorme winkels aan de rand van Amersfoort. Het neonlicht maakt de koele vloer nog sterieler. Een geur van plastic en metaal. Mijn stem blijft het enige geluid, zelfs de ventilatie klinkt vandaag als afwezigheid.
Nog twintig minuten en dan mag ik naar huis. De avondspits is overal, behalve in deze laatste slordige rijen van flatscreens en broodroosters. ‘Je vader vindt ook dat je te veel werkt, lieverd…,’ probeert ze weer. Mijn adem wordt kort. ‘Mam. Stop.’
Haar stilte ontroert me meer dan woorden. Alsof ze begrijpt dat ik op het randje balanceer.
Ik hang op. In mijn hoofd echoot wat ze zei. “Zo sterk ben je niet als je denkt.” Maar niemand weet hoeveel moed het soms kost om gewoon er te zijn, niemand voelt de pijn aan het einde van een dag waarop ik klant na klant hun nieuwe gadgets moest verkopen. Dingen die hun levens makkelijker maakten, terwijl het mij vooral verder van mezelf leek te duwen.
Dan, net als ik denk dat de laatste minuten in stilte zullen verstrijken, hoor ik de glazen deur schuiven. Instinctief trek ik mijn felrode winkelpolo recht. Een man, midden vijftig, grijze regenjas, die een beetje slungelig door de hal strompelt, richt zich recht op mij. Zijn gezicht is vaag bekend – of misschien is dat omdat alle klanten op elkaar gaan lijken na verloop van tijd.
‘Goedenavond,’ begin ik, zo professioneel mogelijk. Maar hij kijkt me niet echt aan. Zijn handen trillen. ‘Hebben jullie een stofzuiger – eentje die… eigenlijk alles aan kan, met huisdierenharen enzo? Sorry, ik weet, het is laat…’
‘Natuurlijk, meneer. Heeft u huisdieren?’
‘Mijn vrouw… Eh, ze is inmiddels weg. Maar de hond is gebleven. Dus het is nu vooral…
just me, eigenlijk,’ mompelt hij.
Die ene zin. Het is nu vooral ‘just me’. Ik herken het. Alleen achterblijven met restanten van vroeger geluk. Ik slik. ‘Ik laat u zien welke modellen geschikt zijn. Heeft u bepaalde wensen of een merk waar u aan denkt?’ ik probeer het zakelijk te houden. Professioneel. Niet voor het eerst die avond drukt een vreemd soort empathie zich op—alsof mijn ziel op zoek is naar houvast in de kwetsbaarheid van anderen.
We lopen samen naar het rijtje stofzuigers. Hij wijst een willekeurig model aan, de duurste. Zuchtend grijp ik mijn kans. ‘Dit is echt top, maar…’ en ik wijs een goedkoper alternatief aan dat hetzelfde kan. Hij kijkt verbaasd, schudt dan langzaam zijn hoofd.
‘Dank je. Mensen denken vaak dat ik dom ben… Omdat ik wat onzeker ben. Maar je bent eerlijk. Dat waardeer ik.’
Het is alsof iemand even een kaarsje opsteekt in het duister. Een moment van zachte verbondenheid.
Mijn telefoon zoemt. Mijn leidinggevende, Bart, stuurt: “Laat je niet opjagen door klanten. Rond netjes af.”
Dat is Bart, altijd zakelijk. Alles voor de cijfers. Terwijl ik de stofzuiger samen met de man naar de kassa rijd, luister ik. Hij vertelt over zijn dagelijkse routine, het gemis van zijn vrouw, het gekibbel over de hond en die beklemmende stilte die nu zijn huis vult. Zijn verhaal vloeit samen met mijn eenzame avonden, mijn familieproblemen. Mijn vader en moeder hebben niet eens een huisdier om over te discussiëren. Ze hebben alleen mij – hun enige dochter, de uitvalsbasis van hun verwachtingen.
‘Waarom ben je vanavond nog zo laat hier?’
Hij kijkt op, even verbaasd door mijn vraag.
‘Omdat… als je alleen bent, is het makkelijker laat de deur uit te gaan. Je hoeft aan niemand uit te leggen waar je bent. Je hebt geen reden om snel thuis te komen.’
En dan valt het kwartje. Misschien ben ik niet zo alleen als ik denk. Misschien delen we onze eenzaamheid allemaal, verspreid over Nederland, onder fel TL-licht of in woonkamers met hondenharen op het tapijt.
Na het afrekenen bedankt hij me uitvoerig. Met een waterige lach haalt hij zijn schouders op. ‘Dit wordt mijn eerste nieuwe apparaat sinds… alles anders werd. Gek hè?’
Het is niet gek. Elk nieuw apparaat betekent een nieuw begin. Al is het maar voor even.
De klok wijst half negen. Ik ruim nog wat op en loop richting uitgang. Mijn collega Mark zwaait vluchtig. Hij is altijd op tijd weg – thuis wacht zijn vriendin. Ik daarentegen laat de sleutel in het slot vallen en aarzel een moment. Buiten spat de regen tegen het raam.
Terwijl ik mijn jas aantrek, app ik automatisch mam: “Ik red me wel hoor. Maak je geen zorgen.” Daarna direct spijt. Waarom laat ik niet gewoon toe dat zij, of iemand, zich om mij bekommert? Waarom houd ik iedereen op afstand?
De parkeerplaats is verlaten. Ik trek de capuchon over mijn hoofd en haast me naar het bushokje. De bussen rijden haast onregelmatig op dit tijdstip; ik heb altijd pech. Terwijl ik wacht, voelt alles zwaarder dan anders. Mijn voeten, mijn gedachten, het natte plastic waar ik tegen leun.
Mijn mobiel trilt. Pap nu: ‘Amanda, je moeder maakt zich zorgen. Kun je haar straks even bellen?’
Ik reageer niet. Hij noemt me Amanda. Dat is mijn tweede naam, maar als hij geïrriteerd is gebruikt hij die, alsof hij me straf geeft.
De bus komt eindelijk, ramptocht naar het centrum, mensen met vermoeide ogen. Ik neem plaats bij het raam. Terwijl de stad aan me voorbijschiet, denk ik aan de man van de stofzuiger, zijn droefheid en hoe eerlijk hij over zijn pijn durfde te zijn. Heb ik mezelf ooit zo bloot durven geven?
Thuis is het stil. Geen hond, geen partner, alleen het zachte gebrom van de koelkast. Alles wat ik zie, is in pastelkleuren. Niks steekt eruit.
Ik ruim de post op, plof op de bank. App van mam: “Ben je veilig thuis?”
Ik twijfel, typ: “Ja. Maak je geen zorgen.”
Tegelijk voel ik tranen prikken. Al die jaren, elke dag doorgaan, klanten helpen, ouders geruststellen, doen alsof alles makkelijk is. Wie ruimt mijn eigen eenzaamheid op?
Soms vraag ik me af – is het erg om toe te geven dat je het niet redt in je eentje, zelfs al lijkt het alsof iedereen verwacht dat je dat wel doet? Of mag je soms gewoon verlangen naar iemand die zwijgend naast je op de bank zit?
Wat zouden jullie doen? Hebben jullie je ook weleens zo gevoeld, tussen de mensen en toch alleen?