De Laatste Wens van Bram: Een Zee van Boeken voor Zieke Kinderen
‘Papa, hoeveel boeken zijn er in de wereld?’ Jesse’s stem kraakte, zijn kleine handje omklemde het versleten exemplaar van Pluk van de Petteflet. Ik slikte. ‘Heel veel, jongen. Meer dan je je kunt voorstellen.’
Het was een regenachtige dinsdag in maart, het soort dag waarop de lucht grijs blijft hangen boven Utrecht en de stad lijkt te zuchten onder haar eigen gewicht. We zaten samen op het ziekenhuisbed, terwijl buiten de ambulances af en aan reden. Jesse’s wangen waren bleek, zijn haar dunner geworden door de behandelingen. Maar zijn ogen fonkelden nog altijd als hij over boeken sprak.
‘Ik wil dat alle kinderen hier boeken hebben, papa. Net als ik. Dan zijn ze niet zo alleen.’
Mijn hart brak. Ik wist dat Jesse’s tijd kort was; de artsen hadden het voorzichtig gebracht, maar hun blikken waren onverbiddelijk geweest. Mijn vrouw, Marieke, had zich teruggetrokken in haar eigen verdriet. We spraken nauwelijks nog met elkaar, behalve over praktische zaken: medicijnen, bezoekuren, wie er bij Jesse zou slapen.
Die avond, toen Jesse eindelijk in slaap viel, zat ik aan zijn bed en staarde naar het plafond. De stilte werd alleen onderbroken door het zachte piepen van de monitoren. Ik voelde me machteloos. Wat kon ik doen voor mijn zoon? Hoe kon ik hem laten voelen dat zijn leven ertoe deed?
De volgende ochtend kwam Jesse met een plan. ‘Papa, als ik nou 15.000 boeken verzamel voor alle kinderen in het ziekenhuis? Dan hebben ze allemaal iets om te lezen als ze bang zijn.’
Ik lachte door mijn tranen heen. ‘Dat is een prachtig idee, Jesse. Maar dat zijn er wel heel veel.’
‘Maar niet onmogelijk,’ zei hij vastberaden.
Diezelfde dag plaatste ik een bericht op Facebook: ‘Mijn zoon Jesse wil 15.000 boeken verzamelen voor zieke kinderen in het Wilhelmina Kinderziekenhuis. Wie helpt mee?’
Binnen een uur stroomden de reacties binnen. Vrienden, familie, zelfs onbekenden uit heel Nederland boden boeken aan. De woonkamer van ons rijtjeshuis in Lunetten veranderde in een magazijn; overal stapels kinderboeken, van Jip en Janneke tot De Gorgels.
Maar niet iedereen was enthousiast. Mijn schoonmoeder vond het maar onzin. ‘Waarom geef je hem valse hoop? Je weet toch dat hij…’ Ze stopte abrupt toen ze mijn blik zag.
‘Hij leeft nu,’ beet ik haar toe. ‘En zolang hij leeft, geef ik hem alles wat hij wil.’
Marieke trok zich steeds verder terug. Ze vond het moeilijk om Jesse’s enthousiasme te zien terwijl ze wist wat eraan kwam. Op een avond barstte ze uit tegen mij: ‘Je doet alsof alles normaal is! Alsof hij niet doodgaat!’
Ik schreeuwde terug: ‘Dit is wat hij wil! Dit is wat hem gelukkig maakt!’
We huilden samen in de keuken, onze handen trillend om een kop thee die koud werd op het aanrecht.
Ondertussen groeide Jesse’s actie uit tot iets groters dan wij ooit hadden kunnen bedenken. De lokale krant kwam langs voor een interview; Radio 2 belde of Jesse live wilde vertellen over zijn droom. Hij straalde als nooit tevoren toen hij op de radio mocht zeggen: ‘Ik wil dat niemand zich alleen voelt in het ziekenhuis.’
Toch werd Jesse steeds zwakker. Op een ochtend vond ik hem huilend in bed.
‘Papa, ik ben bang dat ik het niet haal… Dat ik die boeken nooit allemaal kan geven.’
Ik kneep zijn hand stevig vast. ‘Jesse, kijk eens om je heen.’ Ik wees naar de stapels boeken die inmiddels tot aan het plafond reikten. ‘Dit heb jij gedaan. Jij hebt mensen geraakt.’
De weken verstreken. De artsen spraken over palliatieve zorg; we wisten wat dat betekende. Marieke en ik probeerden elkaar weer te vinden in ons verdriet, maar soms voelde het alsof we vreemden waren geworden.
Op een avond zat ik met mijn broer Pieter aan tafel tussen de dozen boeken.
‘Weet je nog vroeger?’ vroeg Pieter zachtjes. ‘Hoe wij altijd ruzie maakten om wie het laatste Suske en Wiske-album mocht lezen?’
Ik glimlachte flauwtjes. ‘Jesse heeft meer bereikt dan wij ooit hebben gedaan.’
Pieter legde zijn hand op mijn schouder. ‘Je doet het goed, Bram.’
De dag waarop Jesse stierf was zonnig, tegen alle verwachtingen in. De lucht boven Utrecht was helderblauw; vogels zongen buiten het raam van zijn kamer.
‘Papa?’ fluisterde hij zwakjes.
‘Ja jongen?’
‘Denk je dat de kinderen blij zullen zijn met de boeken?’
‘Dat weet ik zeker,’ zei ik met gebroken stem.
Na zijn overlijden voelde ons huis leeg aan als nooit tevoren. De boeken stonden er nog steeds; ze leken nu zwaarder dan ooit.
Marieke en ik vonden elkaar langzaam terug in het delen van herinneringen aan Jesse. Samen besloten we zijn droom voort te zetten: we richtten Stichting Jesse’s Boekenbrigade op.
Het nieuws verspreidde zich snel; scholen hielden inzamelingsacties, boekhandels doneerden nieuwe exemplaren en zelfs uitgeverijen sloten zich aan. Binnen drie maanden hadden we niet alleen 15.000 boeken verzameld, maar ook uitgedeeld aan ziekenhuizen door heel Nederland.
Op de dag dat we de laatste doos afleverden in het Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam, stond ik even stil bij de ingang.
Een verpleegkundige kwam naar me toe en zei: ‘Uw zoon heeft meer betekend dan u ooit zult weten.’
Ik knikte dankbaar, maar voelde tegelijkertijd een leegte die nooit meer helemaal gevuld zou worden.
’s Avonds thuis bladerde ik door Jesse’s favoriete boek en hoorde zijn stem in mijn hoofd: ‘Papa, verhalen maken alles minder eng.’
Nu vraag ik me af: hoeveel verschil kan één kind maken? En hoe houden we hun dromen levend als zij er niet meer zijn?