Ik ben niet trots op hoe ik ben weggegaan, maar ik voelde me thuis al maanden geen mens meer

Ik weet niet precies op welk moment ik ophield een dochter en een zus te zijn en meer een soort voorziening werd. Zo voelde het in elk geval. Alsof ik niet meer Marieke was, maar iets dat opengezet kon worden als er geld nodig was, oppas, boodschappen, een luisterend oor, een rit naar het ziekenhuis, een overnachting voor iemand die “even nergens heen kon”.

En het erge is: ik ben daar zelf ook in meegegaan.

Mijn moeder, Ingrid, zei altijd: “Wij doen het samen.” Dat klonk warm. Vroeger ook echt wel. Na de scheiding van mijn ouders was dat ons motto. Mijn broer Thijs was toen al iemand die vooral opdook als hij iets nodig had. Ik was degene die bleef plakken. Degene die bleef helpen.

Ik woon in Amersfoort, klein appartement, huur die elk jaar weer omhooggaat, baan op kantoor bij een assurantiekantoor, niks bijzonders maar stabiel. Ik had mijn leven niet groots, wel rustig. Dacht ik.

Toen kreeg mijn moeder gedoe met haar heup. Operatie, revalidatie, gedoe met formulieren, thuiszorg die steeds wisselde. Ik deed in het begin met liefde van alles. Na mijn werk nog langs Hoogland rijden, koken, was aanzetten, administratie doen, de herhaalrecepten regelen. Mijn moeder pakte dan mijn hand en zei zacht: “Wat moet ik toch zonder jou?”

Dat kwam binnen. Op een goede manier eerst.

Thijs zei dat hij het te druk had met zijn eigen gezin in Purmerend. Dat kan, dacht ik nog. Alleen “te druk” werd een standaardantwoord op alles. Als de wasmachine van mijn moeder lekte. Als er iemand mee moest naar de specialist. Als de energierekening niet betaald bleek. Als er in het weekend boodschappen nodig waren.

“Jij woont dichterbij,” zei hij dan.

Of nog mooier:

“Jij bent daar gewoon beter in, Mariek.”

Alsof dat een compliment was.

Ik begon slechter te slapen. Ik nam mijn telefoon mee de douche in, bang dat ik een oproep zou missen. Op werk vergat ik dingen. Mijn leidinggevende, Jeroen, trok me een keer apart.

“Gaat het wel?” vroeg hij.

Ik zei meteen: “Ja hoor.”

En toen begon ik ineens te huilen. Gewoon daar, naast de printer. Zo genant. Hij gaf me tissues en keek vooral niet te lang. Heel Nederlands eigenlijk. Lief, maar ook ongemakkelijk.

Thuis at ik crackers boven de gootsteen. Ik zei afspraken met vriendinnen af. Mijn relatie met Sander ging ook stuk, half door iets anders misschien, maar vooral omdat ik nergens meer echt was. Niet bij hem, niet bij mezelf.

Hij zei een keer: “Als ik je aankijk, ben je altijd al onderweg naar de volgende crisis.”

Dat deed pijn omdat het waar was.

Wat niemand zag, of misschien wilde zien, was dat ik niet alleen hielp. Ik betaalde ook steeds vaker. Een rekening hier, nieuwe schoenen voor mijn moeders fysiotherapie daar, bijdrage voor de schoolreis van het oudste kind van Thijs omdat “het deze maand echt niet uitkwam”. Kleine bedragen, tot het geen kleine bedragen meer waren.

Toen ik er iets van zei, werd het meteen raar.

Mijn moeder trok haar mond strak.

“Hou je het bij?” vroeg ze.

Alsof ik boekhouder van haar ellende was.

Thijs werd boos. Echt boos.

“Dus dit ga je nu gebruiken? Alles wat je gedaan hebt?”

Ik zei: “Gebruiken? Ik probeer alleen uit te leggen dat ik dit niet meer trek.”

Hij lachte zo kort, zo schamper.

“Jij hebt altijd controle nodig. Misschien vind je dit ook gewoon lekker, dat iedereen jou nodig heeft.”

Die zin zit nog steeds in mijn lijf. Alsof hij me ermee open heeft gekrast.

Misschien daarom knapte er iets een paar weken later. Of nee, “knapte” klinkt te netjes. Ik liep gewoon leeg. Op.

Het was op een zondag. Ik stond in de keuken van mijn moeder. De afzuigkap maakte herrie, er lag een geopende envelop van de gemeente, de kat had ergens naast de bak gepoept en mijn moeder riep vanuit de woonkamer of ik ook nog “heel even” naar de apotheek kon. Mijn telefoon ging. Thijs.

Ik nam op.

“Mariek, luister, kun jij vanavond ook de kinderen ophalen? Sanne voelt zich niet lekker.”

Ik zei: “Nee.”

Het bleef stil.

Toen: “Wat bedoel je, nee?”

Ik weet nog dat ik naar mijn handen keek. Ze trilden.

“Ik bedoel nee. Ik kom niet. Ik regel niks meer vandaag. Misschien morgen ook niet. Zoek het uit.”

Mijn moeder hoorde dat laatste en kwam overeind.

“Zo praat je niet.”

Ik zei veel harder dan ik wilde: “Jullie praten al maanden niet meer mét mij. Alleen tegen mij.”

Mijn moeder begon te huilen. Niet zacht. Dat oude bekende huilen waardoor ik me vroeger meteen schuldig voelde.

“Na alles wat ik voor jou heb gedaan.”

Daar was hij. Die zin. Alsof liefde een bonnetje is dat je later mag innen.

Ik pakte mijn tas, mijn jas, zelfs die stomme ovenschaal die ik had meegenomen, alsof ik bewijs nodig had dat iets van mij was, en ik liep weg. Mijn moeder riep me na dat ik haar in de steek liet. Thijs appte binnen tien minuten: kinderachtig, egoïstisch, onvoorstelbaar.

Ik heb daarna drie dagen mijn telefoon uitgezet. Drie dagen. Ik meldde me ziek op werk en sliep bijna de klok rond. Toen ik wakker werd, had ik eerst paniek. Toen schuld. Toen iets anders. Stilte. Ruimte. Ik kan het bijna niet uitleggen zonder gemeen te klinken, maar voor het eerst in heel lang voelde ik mijn eigen lichaam weer.

Sindsdien is het niet netjes opgelost. Natuurlijk niet. Mijn moeder praat via mijn tante Ria. Thijs doet alsof ik een soort desertie heb gepleegd. Vorige week stuurde hij: “Fijn dat je eindelijk aan jezelf denkt.” Dat was niet vriendelijk bedoeld.

Maar ik ben ook niet helemaal onschuldig, denk ik. Ik ben te lang over mijn grenzen gegaan en heb toen ineens de stekker eruit getrokken. Hard. Zonder plan. Zonder zachte landing voor iemand.

Alleen vraag ik me af: hoeveel nette waarschuwingen moet je geven voordat je mag verdwijnen om jezelf te redden?

Ben ik laf omdat ik ben weggegaan, of was dat de eerste keer in jaren dat ik mezelf eindelijk nog een beetje serieus nam?

Ik weet het nog steeds niet. Zeg het maar. Had ik moeten blijven, of is weglopen soms de enige manier om weer zichtbaar te worden?