Ik hield mijn beste vriendin overeind terwijl ik zelf langzaam instortte

Ik schaam me er eigenlijk voor dat ik dit opschrijf, want als je mij een jaar geleden had gevraagd wat voor vriendin ik ben, had ik zonder nadenken gezegd: iemand die blijft. Altijd. Ook als het ingewikkeld wordt. Juist dan misschien.

Zo ben ik opgegroeid. Mijn moeder zei vroeger altijd: “Mensen laten elkaar niet vallen, Marieke.” En ik heb dat blijkbaar iets te goed onthouden.

Het gaat om mijn beste vriendin, Lotte. We kennen elkaar sinds de middelbare school in Amersfoort. Zij was vroeger degene die overal licht in bracht. Hard lachen op een terras, appjes met flauwe foto’s uit de supermarkt, spontaan aanbellen met stroopwafels omdat ze “toch in de buurt” was. Met haar voelde alles altijd makkelijk. Gelijk. In balans.

Dat is precies wat ik nu het meest mis.

Twee jaar geleden ging het mis in haar leven. Eerst haar relatie uit, heel lelijk ook. Daarna gedoe op haar werk in een kinderopvang waar ze zich ziek meldde en uiteindelijk niet meer terugging. Toen werd haar vader opgenomen na een beroerte. Alles viel tegelijk. Ik zag het gebeuren en dacht alleen maar: okรฉ, nu moet ik er zijn.

En dat was ik ook.

In het begin voelde dat vanzelfsprekend. Ik ging mee naar afspraken. Ik zat ’s avonds bij haar op de bank terwijl ze in een deken gewikkeld naar de muur staarde. Ik nam mijn telefoon zelfs mee de badkamer in, omdat ze soms drie keer per nacht belde.

“Mariek…” zei ze dan, half huilend, half buiten adem. “Ik trek dit niet. Je mag niet ophangen, alsjeblieft.”

En ik zei altijd: “Ik ben er. Rustig. Adem even. Ik ben er gewoon.”

Mijn vriend Jeroen keek me op een gegeven moment aan alsof hij me kwijt begon te raken.

“Je bent hier wel, maar ook niet,” zei hij op een zondag toen ik voor de derde keer tijdens het ontbijt haar naam op mijn scherm zag.

Ik weet nog dat ik meteen fel reageerde. Veel te fel.

“Dus ik moet haar laten vallen? Is dat wat je zegt?”

“Nee,” zei hij. “Maar jij hoeft toch niet mee kopje-onder?”

Ik werd boos. Echt boos. Omdat ik diep vanbinnen al voelde dat hij misschien gelijk had.

Vanaf dat moment werd alles stroever. Lotte belde niet alleen als er iets gebeurd was. Ze belde ook als de was zich opstapelde, als ze een brief van de gemeente niet durfde open te maken, als ze bang was om alleen naar de supermarkt te gaan. En ik ging. Na mijn werk, in de regen, met een tas boodschappen aan mijn stuur. Ik ging altijd.

Soms zat ik bij haar aan tafel terwijl mijn eigen hoofd suisde van vermoeidheid. Dan hoorde ik haar praten, maar kwamen haar woorden maar half binnen. Ik knikte toch. Ik schonk thee in. Ik zei de juiste dingen. Tenminste, dat dacht ik.

Thuis begon ik slechter te slapen. Ik meldde me een paar keer ziek op kantoor. Mijn leidinggevende, Saskia, zei heel voorzichtig: “Gaat het wel goed met je? Je staat zo gespannen, zelfs als niemand iets vraagt.”

Ik loog en zei dat het gewoon druk was.

Maar het was niet gewoon druk. Het was alsof ik voortdurend op wacht stond voor andermans noodalarm.

Het ergste moment weet ik nog precies. Mijn vader werd zestig en we zouden met de familie uit eten in Soest. Niet groots, gewoon gezellig. Mijn ouders, mijn broer Daan, zijn vriendin, Jeroen en ik. Ik had me erop verheugd, echt waar. Even normaal doen.

Nog voordat het hoofdgerecht kwam, belde Lotte. Ik drukte weg. Meteen weer. Nog een keer.

Jeroen zei zacht: “Neem nou รฉรฉn keer niet op.”

Ik voelde iedereen kijken. Mijn moeder legde haar hand op tafel, zo’n gebaar dat meer zegt dan woorden.

Toen kwam er een appje: bel me NU. ik meen het.

Dus ik stond op en liep naar buiten, de kou in, mijn nette jas half dicht.

“Wat is er?” vroeg ik.

Ze huilde zo hard dat ik haar eerst niet verstond. Uiteindelijk bleek dat ze alleen was, zich ellendig voelde en zeker wist dat niemand om haar gaf.

Ik zei: “Lotte, ik ben bij het etentje van mijn vader. Kun je misschien Sanne bellen? Of je zus?”

Het werd stil.

Echt zo’n nare stilte.

Toen zei ze: “Laat maar. Ik snap het al. Zelfs jij hebt er genoeg van.”

Die zin sloeg in als een baksteen. Alsof ik ineens de slechterik was omdat ik รฉรฉn avond niet volledig beschikbaar kon zijn.

Ik ben alsnog gegaan. Ja. Ik zei thuis dat het een noodgeval was en stapte in de auto. Mijn vader deed alsof het niet erg was, maar toen ik wegreed zag ik in de achteruitkijkspiegel mijn moeder haar servet neerleggen en dat beeld ben ik niet meer kwijtgeraakt.

Bij Lotte thuis zat ze op de grond in de keuken. Niet in acuut gevaar. Niet bewusteloos. Niet gewond. Gewoon totaal ontregeld. En begrijp me niet verkeerd, dat is ook echt, dat weet ik. Maar iets in mij knapte toen ze boos zei:

“Je deed er wel lang over.”

Ik weet nog dat ik haar aankeek en even niks voelde. Geen medelijden, geen warmte. Alleen leegte. Doodmoe leegte.

Ik zei: “Ik kan dit niet meer op deze manier.”

Ze trok wit weg. Alsof รญk haar verried.

“Ongelooflijk,” zei ze. “Na alles.”

Na alles. Die woorden bleven dagen in mijn hoofd rondzingen.

Sindsdien is het anders. Ik heb afstand genomen. Niet hard, niet met ruzie en blokkeren en drama, al voelde het voor haar misschien wel zo. Ik reageer niet meer midden in de nacht. Ik ga niet meer overal mee naartoe. Ik heb haar geholpen met het zoeken naar professionele hulp en gezegd dat ik haar vriendin ben, maar niet haar enige vangnet kan zijn.

Alleen voelt dat in de praktijk veel kouder dan het op papier klinkt.

Ze appt nu kort. Zakelijk bijna. Soms helemaal niet. Via via hoorde ik dat ze zegt dat ik veranderd ben sinds ik met Jeroen samenwoon. Alsof hij de reden is. Alsof dit niet allang onder mijn huid zat.

En toch mis ik haar. Niet alleen wie ze was, maar ook wie wij samen waren. Dat losse, vanzelfsprekende. Dat je niet hoefde na te denken over geven en nemen, omdat het gewoon klopte.

Nu twijfel ik aan mezelf op de raarste momenten. Als haar naam oplicht op mijn scherm, voel ik meteen spanning in mijn borst. Dan denk ik: ben ik eindelijk gezond bezig, of ben ik gewoon iemand geworden die afhaakt zodra het zwaar wordt?

Ik weet oprecht niet waar zorg ophoudt en zelfverlies begint. En of je iemand echt kunt steunen zonder langzaam zelf op te raken.

Heb ik haar in de steek gelaten, of had ik mezelf veel eerder moeten beschermen?

Hoe doen andere mensen dat, trouw blijven aan iemand van wie je houdt zonder er zelf aan onderdoor te gaan?