‘Je hoort er gewoon niet echt bij,’ zei mijn schoonzus — en ik wist niet of ik moest blijven vechten of eindelijk moest stoppen
‘Je moet het ook niet zo zwaar maken, je bent gewoon geen onderdeel van ónze geschiedenis.’
Dat zei mijn schoonzus aan de keukentafel, terwijl ik net de koffie inschonk. Gewoon op een zondagmiddag in Amersfoort, met een appeltaart van de HEMA op het aanrecht en de kinderen boven met een bak Lego. Alsof het de normaalste zaak van de wereld was. Ik lachte nog ongemakkelijk en zei: ‘Nee, dat snap ik ook wel.’ Maar ik voelde meteen dat er iets knapte.
Ik ben nu negen jaar samen met mijn partner. We wonen in een rijtjeshuis in Nieuwegein, twee kinderen, allebei werken we, druk leven, zoals zoveel mensen. Zijn familie woont redelijk bij elkaar in de buurt. Verjaardagen, kerst, even langs bij oma in het verzorgingshuis, helpen met een kast verhuizen, oppassen als iemand vastloopt met de BSO. Ik heb vanaf het begin geprobeerd mee te draaien. Niet overdreven, gewoon normaal. Ik nam iets mee, ik onthield wie er glutenvrij eet, ik ging mee naar Sinterklaas, ik zat uren op plastic tuinstoelen in achtertuinen terwijl iedereen herinneringen ophaalde waar ik natuurlijk niet bij was.
En ik wist echt wel dat dat tijd kost. Je komt niet zomaar ergens binnen en hop, je bent familie. Dus als er dingen langs me heen gingen, praatte ik dat voor mezelf recht. Als er in de familie-app werd afgesproken om op tweede paasdag te brunchen en mijn partner zei: ‘O ja, ik dacht dat jij werkte dus ik had je niet genoemd,’ dan dacht ik: laat maar. Als er cadeaus werden geregeld en ik pas achteraf een Tikkie kreeg, ook prima. Als mijn schoonmoeder foto’s van ‘alle kleinkinderen’ op Facebook zette en net die van mijn kinderen vergat, zei mijn partner: ‘Dat bedoelt ze niet zo.’
Misschien had hij daar soms gelijk in. Maar alles bij elkaar begon het wel te schuren.
Ik heb er ook niet altijd handig in gezeten. Dat moet ik eerlijk zeggen. Ik ben geen makkelijke prater als ik me afgewezen voel. Dan trek ik me terug en ga ik doen alsof het me niks kan schelen. Of ik word kortaf. Mijn partner zei al vaker: ‘Als jij je zo afsluit, maak je het ook niet gezellig.’ En daar had hij ook een punt. Vorig jaar met kerst ben ik bijvoorbeeld eerder naar huis gegaan met de kinderen omdat ik me weer zo’n aanhangsel voelde. Daar was iedereen boos over. Mijn schoonmoeder appte toen: ‘Volgende keer graag gewoon zeggen wat er is in plaats van weglopen.’ Daar heb ik nooit op gereageerd.
Maar het echte gedoe begon drie maanden geleden, toen mijn schoonvader viel en tijdelijk niet meer zelf boodschappen kon doen. Mijn partner werkte veel, zijn broer zat midden in een verbouwing, dus ik ben best veel gaan helpen. Even naar de Albert Heijn, mee naar de huisarts, medicijnen halen bij de apotheek, formulieren printen voor de thuiszorg. Niet omdat iemand het eiste, maar omdat het nodig was. Mijn eigen moeder zat toen ook niet lekker in haar vel, ik werkte extra diensten op kantoor omdat een collega ziek was, en toch deed ik het erbij.
Op een avond zei mijn partner: ‘Fijn dat jij dit oppakt, mam waardeert dat echt.’ Dat deed me goed. Eindelijk dacht ik: misschien zien ze nu ook wel dat ik niet zomaar “de vrouw van” ben.
Tot die zondag.
We zaten aan tafel en het ging over de zomer. Zijn familie wilde met z’n allen een weekend naar een huisje op de Veluwe, iets wat ze vroeger ook deden. Mijn schoonzus zei: ‘We houden het wel klein, gewoon het gezin zoals vroeger.’ Ik vroeg nog: ‘Met de kinderen erbij neem ik aan?’
Toen werd het stil. Mijn partner keek naar zijn koffie. Mijn schoonmoeder zei: ‘Ja, natuurlijk de kinderen.’ En daarna dus die opmerking van mijn schoonzus: ‘Je moet het ook niet zo zwaar maken, je bent gewoon geen onderdeel van ónze geschiedenis.’
Ik zei: ‘Na negen jaar en twee kinderen nog steeds niet?’
Zij haalde haar schouders op. ‘Zo bedoel ik het niet, maar sommige dingen willen we gewoon met ons vijven doen.’
Ik zei: ‘Dan moet je misschien ook niet steeds doen alsof ik alleen welkom ben als ik kan helpen.’
Mijn partner zuchtte meteen. ‘Daar gáán we weer.’
Dat deed misschien nog het meeste pijn. Niet eens die van zijn zus, maar dat hij klonk alsof ik een terugkerend gezeur was.
Ik ben toen naar buiten gelopen. Niet heel volwassen misschien, maar als ik was blijven zitten had ik gehuild waar iedereen bij zat. Mijn partner kwam na tien minuten achter me aan.
‘Je maakt dit groter dan het is,’ zei hij.
Ik zei: ‘Nee, ik benoem eindelijk wat het al jaren is.’
Hij zei: ‘Mijn zus is lomp, dat weet je. Maar jij houdt ook lijstjes bij van alles wat fout gaat.’
Daar schrok ik van, omdat het waar was. Ik hield inderdaad in mijn hoofd precies bij wie mij waarvoor niet vroeg, welke verjaardag ik pas laat hoorde, wanneer mijn kinderen er net niet bij stonden. Alsof ik bewijs verzamelde.
Maar ik zei ook: ‘Waarom heb jij nooit één keer gezegd: zij hoort er ook bij?’
Toen bleef hij stil. En daarna zei hij iets waar ik nog steeds mee zit: ‘Omdat ik eerlijk gezegd dacht dat jij dat helemaal niet wilde. Jij zegt altijd dat je je best doet, maar je staat ook altijd met één been buiten.’
Daar moest ik echt over nadenken. Want ik heb vaak gedaan alsof ik hun familie niet nodig had. Ik zei dingen als: ‘Laat maar, ga jij maar alleen.’ Of: ‘Ik hoef niet overal bij te zijn.’ Terwijl ik van binnen juist hoopte dat iemand zou zeggen: nee, kom gewoon mee.
Een paar dagen later ben ik koffie gaan drinken met mijn schoonmoeder, gewoon bij haar thuis. Zonder mijn partner erbij. Dat was ongemakkelijk, maar ook wel verhelderend. Ze zei: ‘Ik dacht oprecht dat jij afstand wilde. Jij komt vriendelijk over, maar ook gesloten. We weten nooit goed of je ergens zin in hebt.’
Ik zei: ‘Misschien ben ik gesloten geworden omdat ik me nooit echt uitgenodigd voelde.’
Zij zei weer: ‘En misschien voelden wij ons veroordeeld doordat jij zo vaak afhaakte.’
Daar zat ook wel wat in. Het was niet zo simpel als één boze schoonfamilie en ik als zielig buitenstaander. We hebben dit met elkaar laten groeien.
Alleen blijf ik wel hangen op dat ene punt: als iemand na negen jaar nog steeds onderscheid maakt tussen “ons” en “jij”, hoeveel energie moet je er dan nog in steken? Je kunt best verantwoordelijkheid nemen voor je eigen houding, maar je kunt jezelf toch ook niet eindeloos bewijzen?
Mijn partner wil nu dat ik het met zijn zus uitpraat. Zij heeft geappt: ‘Sorry als het hard overkwam, maar ik was gewoon eerlijk.’ En precies dat schuurt. Eerlijkheid is prima, maar niet alles hoeft hardop op zo’n manier.
Ik merk dat ik moe ben van het trekken aan iets wat blijkbaar voor de ander nooit vanzelfsprekend wordt. Tegelijk wil ik ook niet verbitterd raken of mijn kinderen het gevoel geven dat er kampen zijn.
Misschien is dat nog het pijnlijkste: dat ik zo lang heb geprobeerd ergens bij te horen, en nu niet meer weet of dat ooit echt mogelijk was, of dat ik vooral achter iets aanliep wat de andere kant nooit op dezelfde manier heeft gevoeld.
Zouden jullie zo’n gesprek met die schoonzus nog aangaan, of juist accepteren dat je niet overal bij hoeft te horen?