Ze zeiden dat ik afscheid moest nemen, maar iets in mij weigerde dat te geloven

“U moet er rekening mee houden dat dit het afscheid wordt,” zei de arts tegen mij op de gang van het ziekenhuis. Gewoon rustig, zakelijk, zoals artsen dat doen. En ik knikte ook nog, alsof ik het begreep. Alsof ik sterk was. Maar vanbinnen dacht ik alleen maar: nee. Nee, dit klopt niet.

Mijn ouder lag op de intensive care na een acute opname. Eerst dachten ze aan een zware infectie, daarna kwam er van alles bij. Saturatie die wegzakte, bloeddruk die niet stabiel bleef, nieren die ineens niet goed meer werkten. In twee dagen tijd was ik veranderd van iemand die even na het werk naar het ziekenhuis reed, naar iemand die alleen nog leefde tussen parkeerautomaat, koffie uit een kartonnen beker en telefoontjes met familie.

Mijn broer zei al eerder: “We moeten ook realistisch blijven. Als de artsen dit zeggen, dan zal het wel zo zijn.”

Ik reageerde veel te fel. “Jij bent hier overdag niet eens. Jij hoort één gesprek en trekt meteen conclusies.”

Daar had hij ook weer gelijk in, want ik was er inderdaad bijna constant en ik dacht daardoor dat ik alles beter aanvoelde. Ik was moe, sliep amper en begon me overal mee te bemoeien. Verpleegkundigen opnieuw dingen vragen die al uitgelegd waren. Aandringen op nog een arts. Kijken naar schermen alsof ik ze kon lezen.

Toch bleef dat gevoel. Niet eens hoop op een wonder, meer iets praktisch. Alsof er ergens een afslag verkeerd genomen was.

De intensivist legde uit dat de situatie uitzichtloos werd. “We zien geen herstel. We willen met u bespreken of verder behandelen nog passend is.”

Ik hoorde mezelf vragen: “Maar waarop baseert u dat precies? Want gisteren werd nog gezegd dat we de antibiotica tijd moesten geven.”

Hij zuchtte niet eens, hij bleef netjes. “Mevrouw, we kijken naar het totaalplaatje.”

Dat woord ben ik echt gaan haten: totaalplaatje. Want daar paste ineens alles in wat ik niet hard kon maken.

Mijn partner vond dat ik te ver ging. Thuis in de keuken zei hij: “Je bent op. Je hoort alleen nog wat je wilt horen. Misschien probeer je vooral tijd te rekken omdat je er zelf niet aan wil.”

Dat kwam hard binnen, omdat daar ook waarheid in zat. Ik had mijn kinderen al twee dagen half afgewimpeld, op mijn werk bij de gemeente had ik me ziek gemeld zonder goede overdracht, en ik deed alsof alleen ik de verantwoordelijkheid droeg. Alsof ik de enige was die van mijn ouder hield.

Maar toen gebeurde er iets kleins waar niemand veel gewicht aan gaf. Een verpleegkundige zei tijdens het draaien van het bed: “Gek, die reactie is sterker dan vanmorgen.” Ze zei het bijna terloops. Ik vroeg meteen: “Wat bedoel je precies?”

“Nou ja, de pupilreactie en wat beweging. Kan ook wisselend zijn hoor.”

Wisselend. Weer zo’n woord.

Ik begon door te vragen. Eerst bij haar, daarna bij de arts-assistent. Die vond mij zichtbaar lastig. “Er is geen reden om nu de koers te veranderen,” zei hij.

Ik zei: “Maar als er verandering is, al is die klein, waarom doen jullie dan alsof alles al beslist is?”

Hij antwoordde: “Omdat valse hoop ook schadelijk kan zijn.”

Dat vond ik zó pijnlijk. Alsof mijn aanwezigheid en mijn vragen ineens een soort hinderlijke emotie waren.

Mijn broer was er klaar mee. Op de familiekamer zei hij: “Je maakt het erger voor iedereen. Straks rekken we alles op en heeft dat alleen maar meer lijden opgeleverd.”

En toen kwam iets op tafel wat ook meespeelde, en waar ik niet eerlijk over was geweest. Mijn ouder had maanden eerder tegen mij gezegd niet “onnodig aan apparaten” te willen. Dat had ik wel gedeeld, maar vaag. Omdat er ook achteraan was gezegd: “Tenzij er nog echt kans is natuurlijk.” Dat laatste had ik steeds benadrukt. Mijn broer vond dat ik daarmee de wens naar mijn hand zette.

Misschien deed ik dat ook.

Toch bleef ik aandringen op een herbeoordeling door een andere specialist. Niet omdat ik dacht dat iedereen onbekwaam was, maar omdat ik bang was dat ze op basis van de eerste slechte uren al naar het einde keken. Uiteindelijk kwam er later die avond een neuroloog bij, vooral om “duidelijkheid te geven”, zoals ze dat noemden.

Ik voelde me bijna beschaamd dat ik daarop had aangedrongen. Alsof ik tegen een hele afdeling zei dat ik ze niet vertrouwde.

Die neuroloog deed onderzoek, keek langer dan de rest tot dan toe had gedaan en zei daarna niet dat alles ineens goed zat, helemaal niet. Maar wel dit: “Ik vind de conclusie dat er geen betekenisvolle reactie meer is op dit moment te stellig. Ik wil aanvullend onderzoek en ik zou nog niet vandaag overgaan tot stoppen.”

Ik moest me vasthouden aan de stoel. Mijn broer begon meteen te huilen, niet van opluchting, meer van complete uitputting. De intensivist bleef professioneel, maar ik zag ook aan hem dat dit niet fijn was. Niet omdat hij iets slechts wilde, denk ik, maar omdat zekerheid blijkbaar minder zeker was dan eerder gebracht.

De dagen daarna bleek niet dat alles ineens wonderbaarlijk herstelde. Zo loopt het niet. Er kwam geen sprookjeseinde. Maar het beeld was wél anders dan ons eerst verteld was. Er was nog bewustzijn op momenten, er was respons, en er bleek ruimte om opnieuw te kijken naar behandeling en comfort. We hebben uiteindelijk niet diezelfde week afscheid hoeven nemen. We kregen nog gesprekken, nog tijd, en vooral een beslissing die beter onderbouwd voelde.

Achteraf schaam ik me voor een deel van mijn gedrag. Ik was wantrouwig, kortaf en ik heb dingen ingevuld die ik niet zeker wist. Ik heb ook mijn broer weggezet alsof hij te snel wilde opgeven, terwijl hij juist probeerde de eerder uitgesproken wensen te respecteren. Maar ik blijf erbij dat de manier waarop er tegen ons over “afscheid nemen” werd gesproken veel te definitief was, terwijl niet alles duidelijk was.

Sindsdien vind ik het lastig. Je wilt artsen vertrouwen, want waar ben je anders? Maar als iets in je blijft schuren, moet je dan doorgaan met vragen stellen, ook als iedereen je lastig vindt?

Ik ben benieuwd hoe jullie dat zien: wanneer vecht je terecht door op je gevoel, en wanneer maak je het vooral moeilijker omdat je iets niet kunt accepteren?