‘Je stapt niet in mijn auto als je zwanger bent’: hoe mijn huwelijk langzaam kapotging door bijgeloof, bemoeienis van schoonfamilie en mijn eigen te lange stilzwijgen
‘Nee, jij gaat niet mee in de auto.’
Ik dacht eerst dat mijn man een grap maakte. We stonden bij de Albert Heijn, ik was ruim zeven maanden zwanger en we zouden nog langs de verloskundige in het gezondheidscentrum. Ik zei: ‘Doe normaal, ik kan toch moeilijk fietsen met die boodschappentassen?’
Hij bleef serieus. ‘Ik meen het. Een zwangere vrouw in de auto brengt pech. Mijn moeder zegt dat ook. Sinds jij zwanger bent, heb ik al twee keer bijna schade gereden.’
Ik schaam me nog steeds dat ik toen niet meteen iets heb gezegd waar grenzen in zaten. Ik werd boos, maar ook onzeker. Dus ik siste alleen: ‘Ben je nou helemaal gek geworden?’ Hij haalde zijn schouders op, zette de kratten in de kofferbak en reed weg. Ik heb huilend mijn zus gebeld of ze me kon ophalen.
Als ik dit zo opschrijf, lijkt het alsof dat het moment was waarop alles brak. Maar eerlijk is eerlijk: het was toen al langer mis, en ik heb zelf ook veel te lang gedaan alsof het wel over zou waaien.
Toen we net getrouwd waren, vond ik zijn rare trekjes nog vooral irritant. Niet op woensdag de deur uit voor iets belangrijks. Geen mes op tafel kruisen. Niet onder een ladder door, prima, dat doen meer mensen niet. Maar het werd steeds gekker. Hij verplaatste spullen in huis omdat ‘energie’ anders niet goed liep. Hij wilde niet dat ik babykleertjes tweedehands aannam van mijn buurvrouw, want dat zou ‘oude ellende’ meenemen. Toen ik 20 weken zwanger was en we in het ziekenhuis waren geweest voor de echo, weigerde hij de echofoto op de koelkast te hangen. ‘Dat roept problemen op,’ zei hij.
Ik zei vaak: ‘Je hoort jezelf toch wel?’ Dan zei hij: ‘Jij respecteert nooit waar ik in geloof.’ En dan kwam mijn schoonmoeder eroverheen. ‘Laat hem toch. Sommige dingen voel je gewoon. Niet alles is met de huisarts of Google op te lossen.’
Mijn eigen fout? Ik hield heel veel binnen. Naar buiten toe deed ik alsof het gewoon spanning rond de zwangerschap was. Mijn moeder vroeg een paar keer: ‘Gaat het wel goed tussen jullie?’ En ik zei dan: ‘Ja hoor, beetje stress.’ Ik denk omdat ik me schaamde. Ook omdat ik financieel voor een deel van hem afhankelijk was. Ik werkte nog drie dagen per week bij een drogist, maar we hadden net een duur huurhuis in een nieuwbouwwijk genomen en zijn inkomen was hoger. Ik wilde niet toegeven dat ik misschien een verkeerde keuze had gemaakt.
Na dat gedoe met die auto heb ik gezegd: ‘Dit gaat te ver. Als jij echt vindt dat ik ongeluk breng, moet je misschien even ergens anders slapen.’ Hij werd toen juist heel rustig. ‘Ik zeg niet dat jij ongeluk bént. Ik zeg dat zwangere vrouwen kwetsbaar zijn en dat dat invloed heeft.’ Alsof dat het beter maakte.
Mijn schoonmoeder belde diezelfde avond. ‘Je moet hem niet zo onder druk zetten. Mannen beleven een zwangerschap ook op hun manier.’ Ik zei: ‘Op zijn manier? Ik mocht niet eens mee naar de verloskundige.’ Ze zuchtte alleen en zei dat ik alles groter maakte.
De bevalling was zwaar, maar onze zoon was gezond. Ik had ergens gehoopt dat hij na de geboorte weer met beide benen op de grond zou komen. In plaats daarvan werd het erger. Hij wilde de eerste weken bijna niemand op bezoek. ‘Te veel blikken op de baby is niet goed.’ Kraamzorg vond hij al moeilijk. Toen de kraamverzorgende zei dat ik echt rust nodig had en dat hij ook ’s nachts eens eruit moest, zei hij later tegen mij: ‘Zie je wel, nu bemoeit iedereen zich met ons huis.’
Het pijnlijkste was niet eens dat bijgeloof zelf. Het was dat ik er alleen voor kwam te staan. Als onze zoon huilde, zei hij soms: ‘Je bent te gespannen, hij voelt dat.’ Als ik vroeg of hij luiers wilde halen bij Kruidvat of even met de kinderwagen wilde lopen zodat ik kon douchen, kreeg ik: ‘Ik moet morgen werken.’ Maar ondertussen had hij wel energie om met zijn moeder te bellen over wat er allemaal ‘niet klopte’ in huis.
Ik was moe, boos en eerlijk gezegd ook niet altijd makkelijk. Ik snauwde, ik gooide dingen eruit als: ‘Je bent net je moeder.’ Soms appte ik mijn schoonmoeder bits terug. Ik ben ook een keer expres zonder iets te zeggen met de baby naar mijn eigen moeder gegaan en heb pas uren later gereageerd. Dat maakte het wantrouwen natuurlijk alleen maar groter.
De echte breuk kwam toen onze zoon een afspraak had bij het consultatiebureau. Hij had al een paar dagen slecht gedronken en ik maakte me zorgen. Mijn man zou ons brengen, want het regende hard en ik had nog steeds bekkenklachten. Beneden bij de auto keek hij naar het stoeltje, toen naar mij, en zei: ‘De kleine wel. Jij niet.’
Ik dacht dat ik het verkeerd hoorde. ‘Wat zeg je nou?’
‘Sinds jouw operatie vroeger en nu na de bevalling hangt er te veel zwaarte om je heen. Ik wil geen risico op de weg.’
Ik zei: ‘Dus onze zoon mag wel met je mee, maar ik niet?’
Hij zei letterlijk: ‘Jij maakt altijd overal ruzie van.’
Ik heb het stoeltje weer uit de auto gehaald. Mijn handen trilden zo erg dat ik het riempje nauwelijks los kreeg. Mijn buurman zag het en vroeg nog: ‘Gaat het?’ Ik zei alleen: ‘Nee, eigenlijk niet.’ Uiteindelijk ben ik met de bus gegaan, in de regen, met een baby en een luiertas, half huilend van frustratie.
Bij het consultatiebureau vroeg de jeugdverpleegkundige of alles thuis wel goed ging. Toen heb ik voor het eerst niet gelogen. Niet heel dramatisch, gewoon de feiten. Dat hij rare overtuigingen had, dat ik nergens op kon rekenen, dat ik me alleen voelde. Zij zei niet meteen: ‘Je moet weg.’ Ze vroeg vooral: ‘Heb je ergens waar je tijdelijk kunt zijn? En wie helpt jou praktisch?’ Dat was precies de vraag die ik nodig had.
Ik ben die week met onze zoon naar mijn moeder gegaan. Eerst zogenaamd voor een paar dagen. Mijn man appte eerst boos: ‘Je overdrijft weer.’ Daarna: ‘Als je terugkomt, moeten we duidelijke afspraken maken.’ Ik vroeg welke afspraken dan. Toen stuurde hij dat ik zijn grenzen en overtuigingen eindelijk moest respecteren en dat mijn familie zich niet meer met ons huwelijk mocht bemoeien.
Dat was het moment waarop ik dacht: hij mist echt helemaal waar het over gaat. Maar later zag ik ook mijn eigen aandeel scherper. Ik had al maanden signalen weggewuifd, geen duidelijke grens getrokken en steeds gehoopt dat een baby het beter zou maken. Dat was niet eerlijk naar mezelf, maar ook niet naar hem en al helemaal niet naar ons kind.
We wonen nu apart. Hij ziet onze zoon volgens afspraken en met praktische dingen doet hij inmiddels meer dan eerst. Maar teruggaan wil ik niet. Vertrouwen komt niet zomaar terug als je je in je eigen huwelijk al een probleem voelde dat vermeden moest worden.
Soms denk ik nog: had ik eerder harder moeten ingrijpen, of juist meer geduld moeten hebben? Ik weet alleen dat ik niet wilde dat mijn zoon zou opgroeien in een huis waar dit normaal werd gevonden. Wat zouden jullie hebben gedaan: eerder weggaan, of nog proberen of hulpverlening iets had kunnen redden?