Rinus en Marja: Ons Grote Avontuur
‘Marja, ik zeg je: als die man vannacht weer de hele badkamer onderspettert, schop ik ‘m eruit!’ Mijn stem trilde, maar ik probeerde streng te klinken. Marja sloeg haar armen over elkaar en keek me met die blik aan – de blik die alles altijd relativeert. ‘Ach Rinus, je moet niet zo moeilijk doen. We hebben zijn huur nodig. Bovendien, wij zijn ook niet altijd even makkelijk geweest in het leven.’
Was dat zo? Alles leek ooit zo vanzelfsprekend. Twee vrouwen van begin zestig, gehaard in hun eenzaamheid, besloten samen een huis te huren in Haarlem-Noord. We zagen de advertenties, we spraken met de makelaar. Geen kinderen meer thuis, geen mannen meer over de vloer, buiten de klusjesman. ‘Wat kan er misgaan?’ grapte Marja destijds.
De eerste weken voelde het als een groot avontuur, echt. We lachten om elkaars vreemde gewoontes – Marja die steevast haar pantoffels in de koelkast zoekt, ik die altijd te veel thee zet. Maar al snel begonnen de kleine ergernissen zich op te stapelen.
Het begon eigenlijk bij het uitkiezen van de huurders. Ik wilde het liefst iemand rustigs, een nette vrouw misschien. Maar Marja vond het onzin discriminatie, en ‘iedereen verdient een kans’. Uiteindelijk kwam Bas, een gescheiden man van 49 met een rare hobby: aquaria.
De eerste avond klonk het gorgelen van zijn filters tot in onze slaapkamer. ‘Het is net een waterval!’ riep Marja nog, alsof dat iets positiefs was. Maar toen Bas drie dagen na zijn intrek nog steeds de badkamer nat achterliet, werd ik nerveus. ‘Alleen mannen zo,’ mompelde ik tegen mezelf, terwijl ik mijn sokken droogde boven op de radiator.
Aan tafel schuiven voelde na die eerste maand gespannener dan ooit. ‘Vind je me lastig geworden?’ vroeg Marja onverwachts. Ze keek niet op van haar bord stamppot, terwijl de regen tegen het raam kletste. Ik slikte. ‘Hoe bedoel je?’ vroeg ik.
‘Nou… sinds Bas er is. Je lijkt zo gespannen. Misschien was samenwonen toch niet zo’n goed idee,’ zei ze zachtjes. Mijn hart klopte in mijn keel. Onze vriendschap was altijd zo stevig geweest. ‘Ik weet het niet, Marja. Alles voelt ineens zo… vreemd. Alsof we elkaars ruimte innemen.’ De stilte tussen ons was pijnlijk.
Toen kwam Vera. Vera, de tweede huurder. Vrolijke krullen, een mond die nooit stilstaat. Eerst dacht ik: eindelijk een vrouw in huis! Maar haar zonnebanklucht bleef hangen in de gang, haar high heels ratelden op ons oude laminaat. Marja genoot van Vera, kletste uren met haar over koei en kalf. Maar ‘s avonds, als alles weer stil was, zoemde haar telefoon door tot diep in de nacht.
Ik voelde me overal een buitenstaander in mijn eigen huis. En dan hoorde ik Marja vaak telefoneren met haar dochter. ‘Ja schat, het is hier heerlijk! Rinus is altijd thuis, gezellig…’ Waarom voelde dat als een messteek? Mijn dochter belde nauwelijks. ‘Je moet loslaten, mam,’ zei ze weleens, net voordat ze ophing. Wist zij veel?
‘s Nachts lag ik wakker. Ik telde het geld dat we binnenhaalden met de huur, maar het voelde leeg. Wat had ik aan euro’s als ik me niet meer thuis voelde? Het samenwonen drukte als een zware jas. Er kwamen dingen bovendrijven waarvan ik niet eens wist dat ze er zaten; jaloezie, teleurstelling, wrok.
Op een druilerige ochtend – Marja snoofte zoals altijd haar havermout, Bas mopperde over een lek aquarium, Vera was al vertrokken naar haar werk – barstte ik los. ‘Kunnen we even praten?’ Mijn stem kraakte van de onzekerheid. Marja’s gezicht betrok. ‘We praten toch altijd?’
‘Niet over dit. Over hoe ik me voel.’ De woorden stroomden eruit. Over de drukte, de herrie, het huishouden dat nooit meer aan kant was. ‘En ik weet niet eens meer of jij en ik nog vriendinnen zijn, of slechts huisgenoten.’
Marja zweeg. Even dacht ik dat ze zou huilen. Maar ze zei: ‘Ik voel het ook. Had je het me maar eerder gezegd, Rinus. Want ik voel me soms ook een indringer, als jij zo doet. Misschien moet ik ergens anders gaan wonen.’
Die woorden staken, alsof iemand het laatste restje zekerheid onder mijn voeten vandaan trok. Dit was nooit het plan geweest. Mijn wereld wankelde. Mijn dochter reageerde niet op mijn appjes. De eenzaamheid sloeg weer terug.
Diezelfde middag liep Vera binnen met een man – ‘gewoon een vriend, hoor, Rinus!’ – en Bas vroeg of zijn broer een maandje op de logeerkamer kon slapen. Marja trok zich terug in haar kamer en bleef daar uren.
Het huis voelde ineens grenzeloos leeg. Alsof ik door ieders leven dreef, maar niemand echt bereikte. Marja en ik praatten een paar dagen nauwelijks. Vera merkte het op. ‘Is er wat met jullie?’ vroeg ze plompverloren ‘Jullie zijn toch een soort zussen?’
Op een nacht hoorde ik Marja snikken. Even twijfelde ik, maar ik klopte toch aan haar deur. Ze lag in bed, gezicht nat van de tranen. ‘Weet je,’ fluisterde ze, ‘ik ben gewoon bang om alleen oud te worden.’
Ik antwoordde: ‘Daarom wilde ik dit… samenwonen. Maar misschien werkt het gewoon niet zoals we dachten. Misschien heeft ieder mens toch zijn eigen plek nodig. Is het eerlijk om van elkaar te verwachten dat je eeuwig vriendschap boven alles zet?’
Ze lachte door haar tranen heen. ‘Ach Rinus, misschien vragen wij te veel. Misschien wilden we ontsnappen aan iets wat gewoon bij het leven hoort: dat mensen komen en gaan. Dat ook vriendschap soms niet bestand is tegen de werkelijkheid.’
Die woorden bleven hangen. De weken die volgden, probeerden we opnieuw – andere huurders, andere regels, tijd voor onszelf. Maar het vuur was eruit. Ik dacht steeds aan de vrijheid van vroeger; alles op je eigen manier kunnen doen. Maar ik miste ook iets – de nabijheid, iemand die je ziet, zelfs al is het soms met irritatie.
Uiteindelijk verhuisde Marja naar een etage twee straten verderop. We spreken elkaar nu af en toe, voor koffie op zaterdagochtend. Het huis verhuren doe ik nog wel, aan studenten deze keer – ik trek het lawaai beter dan de eenzaamheid. Soms kijk ik uit het raam, als de zon ondergaat boven Haarlem, en dan vraag ik me af: hadden we dingen anders kunnen doen? Is het ooit mogelijk om echt samen oud te worden, zonder dat je elkaar kwijtraakt?
Of hoort dat nou eenmaal bij het leven? Wat zouden jullie doen: kiezen voor je rust of het avontuur – hoe pijnlijk dat soms ook eindigt?