Waarom ben ik nog steeds alleen, ondanks alles wat ik heb bereikt?
‘Gefeliciteerd met jullie huwelijk! Dat jullie maar heel gelukkig mogen worden samen!’ Halina’s stem galmde door het kleine kantoortje, haar zilveren haar samengepakt in een knot. Zij was de oudste van het stel – de moederlijke, altijd bezorgde hoofdbediende van onze afdeling. Iedereen lachte, de glazen gingen omhoog, en plotseling draaiden alle hoofden zich in mijn richting. ‘Judith, wanneer is het jouw beurt?’, grapte Kasia, terwijl ze haar champagneglas ophief. Er klonk geroezemoes en ik voelde een steek in mijn maag.
Mijn stem trilde, maar ik wist dat niemand het hoorde: ‘Ach, ik heb het nog druk genoeg met mezelf,’ zei ik flauwtjes en glimlachte een beetje te breed. Liegen. Want ik was niet druk met mezelf, niet te druk voor liefde – ik werd gewoon simpelweg niet gevraagd. Iedereen dacht altijd dat ik, Judith van den Berg, het perfecte plaatje had: 29 jaar, eigen appartement in Utrecht (klein, maar geheel van mij), een goede baan waar mijn moeder apetrots op is, en een hechte vriendschap met Netflix, rode wijn en mijn kat Minoes. Mensen zagen een vrouw die haar zaakjes op orde had.
Maar niemand zag dat ik mij sinds mijn 27ste verjaardagsfeest – waar het cadeau een slowcooker en een fles prosecco was – ontzettend alleen voelde. Mijn zusje Suze, die vier jaar jonger is, was een maand geleden ten huwelijk gevraagd door haar vriend Jordy. ‘Nog even, Judith, en jij mag weer bruidsmeisje zijn,’ had ze gegrapt terwijl ze haar ring showde. Dezelfde grap als op de bruiloft van mijn beste vriendin Marieke vorig jaar, en de bruiloft van mijn neef Bas het jaar daarvoor. Altijd bruidsmeisje, nooit de bruid.
‘Misschien ben ik gewoon niet gemaakt voor dit alles,’ mompelde ik die vrijdagavond op de bank tegen Minoes, terwijl de regen onophoudelijk op het raam tikte. ‘Het is ook nooit goed. Werken we keihard om alles op orde te krijgen, dan zijn we te zelfstandig. Wachten we tot de prins op het witte paard komt, zijn we dom of lui.’ Minoes keek me alleen maar met grote, ronde ogen aan, en even stelde ik me voor dat hij terug zou kunnen praten, zou zeggen wat iedereen altijd zegt: “Liefde komt als je het niet verwacht.” Maar ik geloofde er allang niet meer in.
Mijn moeder appt elke zondag: ‘Heb je alweer een leuke man ontmoet deze week?’ Mijn vader zegt vaak plagerig: ‘Je hoeft niet op je moeder te lijken hoor, die liet me ook jaren wachten.’ Soms denk ik dat ze niet beseffen hoeveel pijn het doet, alsof er op mijn voorhoofd ‘KANSLOOS’ staat en iedereen netjes zijn checklist afloopt om te checken of het inderdaad nog niet is gebeurd. Vriendinnen blijven me uitnodigen voor etentjes of bruiloften, maar uiteindelijk sta ik altijd aan het eind alleen met mijn jas, bij het fietsenhok, nadenkend hoe het voelde om wel ergens bij te horen.
Die avond na het werk – het zoveelste ‘Let’s eat-together’-momentje in onze kantoortuin – kreeg ik een appje van mijn zus: ‘Judith, weet je nog, vroeger op het strand, hoe wij samen droomden over later? Man, kinderen, en een eindeloze zomer.’ Ik glimlachte kort. Want dat deden we: wij droomden over huizen, over een tuin vol bloemen, ontbijten in het gras met een liefdevolle man. Alleen was Suze altijd de dromer met lef. Ze sprong, ik dacht na. Zij zocht grenzen op, ik bouwde een omheining.
Toen papa en mama gescheiden waren, was ons leven een chaos. Zelf zorgde ik er vaak voor dat Suze haar boterhammen in haar broodtrommel had, dat er melk in huis was, dat mama niet ’s avonds huilend gevonden werd. Op mijn achttiende had ik geleerd hoe ik alleen kon zijn, niet omdat ik wilde, maar omdat ik moest. Suze leunde op mij, ik werd nooit opgevangen. Misschien draag ik die gewoonte nog steeds mee, als een jas die te groot is geworden, maar te veilig voelt om uit te trekken.
Op date gaan viel me al jarenlang zwaar. ‘Je bent zo zelfstandig,’ zei Lucas, de jongen die ik laatst via een vriend had ontmoet, na een eerste kop koffie. ‘Ik voel me een beetje overbodig naast jou.’ Ik lachte, maar stak later een sigaret op op het balkon, terwijl ik helemaal niet rook. Waarom is er niemand die het fijn vindt dat ik mijn eigen boontjes dop? Waarom moet onafhankelijkheid ineens veranderen in een tekortkoming, als je als vrouw een relatie wil?
Mijn moeder organiseert graag familie-etentjes. Bij de laatste keer zat ik naast tante Corrie, haar stem altijd iets te hard en haar blik altijd nieuwsgierig. ‘Judith,’ zei ze, ‘ik snap het niet. Mooi meisje, goeie baan, maar nooit een man meegenomen, nooit een keer… weet je wel, even aanpappen?’ Ik lachte weer, te luid dit keer, en schoof het gesprek naar de nieuwe keuken van haar. Maar ik kon de hele avond de steek niet ontwijken: waarom zegt niemand tegen Suze, of Marieke, of onze neef Bas, dat ze zo’n haast moeten maken? Waarom altijd tegen mij?
Soms vraag ik me serieus af of ik het probleem ben. Iedereen zegt: ‘relaties zijn hard werken, maar als het goed is, voel je het gewoon.’ Maar ik voel juist niks. Ik voel leegte. Ik voel verlangens, een soort heimwee naar iets wat ik nooit had, maar waarvan ik ben gaan geloven dat ik het moet willen omdat iedereen om me heen het wil.
Toen mijn beste vriendin Marieke onlangs haar tweede zwangerschapsaankondiging deed, feliciteerde ik haar vanzelfsprekend. Daarna ging ik naar huis en huilde ik onder de douche. Niet om haar geluk, maar om het gemis: niet de baby, maar het idee altijd tweederangs te zijn. Waarom word ik niet als eerste gekozen? Waarom ben ik altijd het luisterend oor, de oppas, de helpende hand – maar nooit het centrale verhaal?
Gisteren zat ik bij de pedicure. Laat op de avond, met bakjes koffie en de geur van citroencrème in de lucht. ‘Judith…?’ begon Yvonne, met haar zachte stem. ‘Waarom zit er bij jou altijd een muur omheen?’ Ik sloeg mijn ogen neer en haalde mijn schouders op. ‘Misschien ben ik bang dat als ik de muur wegdoe, er niemand overblijft behalve ikzelf. En ik weet niet of ik met die versie van mezelf kan leven zonder alles wat ik tot nu toe heb opgebouwd,’ zei ik. Ze knikte. Yvonne, zelf al jaren gelukkig met een vrouw en een hond, keek me aan alsof ze wilde zeggen: “Accepteer jezelf, dan komt de rest vanzelf.” Maar dat lukt niet altijd zo makkelijk, al zeggen alle zelfhulpboeken van wel.
Misschien is dat het echte probleem: dat ik probeer te zijn wat iedereen denkt dat ik moet zijn – zelfstandig, succesvol, financieel onafhankelijk – maar dat niemand vraagt hoe het voelt om elke avond terug te keren naar een appartement waar nooit iemand thuis op je wacht. Hoe het voelt om altijd je ‘ik ben gelukkig zo’ stem op te zetten, ook al hangt er ’s nachts een zware dekentje van eenzaamheid om je schouders.
Vannacht droomde ik weer van trouwen. Ik droeg een simpele witte jurk, het was op Texel – want niets mooier dan het zand tussen je tenen bij zonsondergang. Maar het gezicht van de bruidegom bleef wazig, alsof zelfs in dromen niemand naar voren durft te stappen. Toen ik wakker werd, bleef dat beeld hangen: een feest voor één, een tafel gedekt zonder gasten, champagneglazen die nooit klinken.
Misschien ben ik inderdaad gemaakt voor alleen zijn, of misschien heb ik gewoon pech in de liefde. Misschien bestaat de ware niet voor iedereen – of misschien moet ik leren dat ik zelf die ware ben. Of ben ik simpelweg te kritisch geworden door alles? Of ben ik gewoon bang voor het onbekende en houd ik mezelf voor de gek met alle uitvluchten? Wat denken jullie – bestaat opgeven in de liefde, of moet je altijd blijven hopen, tegen de eenzaamheid in?