De Prijs van Onbeantwoorde Tijd
‘Waarom ben jij altijd degene die alles moet oplossen, Lotte? Waarom laat je het niet gewoon los?’
De stem van mijn moeder galmt nog na in de kleine keuken van ons rijtjeshuis in Amersfoort. Mijn handen trillen terwijl ik de theedoek uitwring. Buiten regent het zachtjes, de druppels tikken als een metronoom tegen het raam. Ik kijk naar mijn moeder, haar ogen donker van vermoeidheid en frustratie. Ze heeft gelijk, denk ik. Maar wat moet ik dan? Alles laten vallen?
‘Omdat iemand het moet doen, mam,’ fluister ik. ‘Als ik het niet doe, wie dan wel?’
Ze zucht diep, draait zich om en loopt de kamer uit. De stilte die achterblijft is zwaarder dan haar woorden. Mijn vader zit in de woonkamer, verdiept in zijn krant, alsof hij doof is voor alles wat zich afspeelt in huis. Mijn broertje Daan is weer niet thuisgekomen vannacht. Niemand weet waar hij uithangt, maar iedereen weet dat het niet goed gaat.
Ik ben altijd degene geweest die de scherven bij elkaar raapt. Op school was ik de bemiddelaar, thuis de vredestichter. Maar nu, op mijn zesentwintigste, voelt het alsof ik mezelf langzaam verlies in het zorgen voor anderen.
Mijn telefoon trilt op het aanrecht. Een bericht van Sanne: ‘Sorry Lot, kan vanavond toch niet afspreken. Volgende keer?’
Ik staar naar het scherm. Sanne en ik waren ooit onafscheidelijk, maar sinds haar nieuwe baan in Utrecht zie ik haar steeds minder. Vriendschappen vervagen hier sneller dan de regenplassen op het fietspad.
‘Lotte, kun je even helpen met de boodschappen?’ roept mijn moeder vanuit de gang.
Ik trek mijn jas aan en stap naar buiten. De lucht ruikt naar nat asfalt en oude bladeren. In de supermarkt loop ik langs de schappen, mijn hoofd vol gedachten. Ik zie een stelletje lachen bij het brood, een oude man die zijn vrouw zachtjes over haar hand aait. Ik voel een steek van jaloezie – waarom lijkt het bij anderen zo makkelijk?
Thuisgekomen tref ik Daan in de keuken. Zijn ogen zijn rood doorwaakt, zijn haar plakt aan zijn voorhoofd.
‘Waar was je?’ vraag ik zacht.
Hij haalt zijn schouders op. ‘Gewoon… bij vrienden.’
‘Je liegt,’ zeg ik. ‘Je moet hiermee stoppen, Daan.’
Hij kijkt me aan met een mengeling van woede en verdriet. ‘Jij snapt er niks van! Jij bent altijd zo perfect, hè? Altijd alles onder controle!’
Zijn woorden snijden dieper dan ik wil toegeven. Ik wil hem omhelzen, zeggen dat ik alleen maar bang ben hem kwijt te raken, maar hij stormt al weg voordat ik iets kan zeggen.
’s Avonds zit ik alleen op mijn kamer. Mijn laptop staat open op een half geschreven sollicitatiebrief. Ik wil weg uit dit huis, een eigen leven beginnen in Amsterdam of Rotterdam. Maar telkens als ik op het punt sta te vertrekken, trekt iets me terug – schuldgevoel, verantwoordelijkheid, liefde?
Mijn vriend Mark appt: ‘Kom je morgen naar mij toe? Mis je.’
Mark is alles wat ik niet ben: spontaan, zorgeloos, lichtvoetig. Maar zelfs bij hem voel ik me soms onzichtbaar. Alsof mijn zorgen te zwaar zijn voor zijn wereld.
De volgende dag fiets ik naar Mark door de miezerregen. Zijn appartement ruikt naar koffie en versgebakken broodjes.
‘Je ziet er moe uit,’ zegt hij terwijl hij een arm om me heen slaat.
‘Het is gewoon… alles thuis,’ mompel ik.
Hij knikt begripvol, maar zijn blik dwaalt af naar zijn telefoon.
‘Zullen we straks naar die nieuwe film gaan?’ vraagt hij.
Ik knik, maar voel me leeg. Tijdens de film staar ik naar het scherm zonder iets te zien. Mark pakt mijn hand vast, maar zelfs zijn aanraking voelt ver weg.
Na afloop lopen we zwijgend terug naar zijn appartement.
‘Lotte…’ begint hij aarzelend. ‘Misschien moet je gewoon wat meer aan jezelf denken.’
Ik lach schamper. ‘Dat zegt iedereen altijd zo makkelijk.’
Hij trekt zijn wenkbrauwen op. ‘Maar je doet het nooit.’
Die nacht lig ik wakker naast hem. Zijn ademhaling is rustig, maar mijn hoofd raast door. Hoe doe je dat eigenlijk: aan jezelf denken?
De dagen verstrijken in een waas van verplichtingen en kleine teleurstellingen. Mijn moeder vraagt steeds vaker om hulp; Daan verdwijnt steeds vaker; Sanne laat steeds minder van zich horen; Mark lijkt verder weg dan ooit.
Op een avond barst alles los tijdens het avondeten.
‘Waarom moet Lotte altijd alles doen?’ roept Daan ineens uit het niets.
Mijn vader kijkt op van zijn bord. ‘Omdat zij tenminste haar verantwoordelijkheid neemt.’
‘Misschien omdat niemand anders dat doet!’ schreeuwt Daan terug.
Mijn moeder begint te huilen en ik voel hoe mijn handen trillen onder de tafel.
‘Stop! Gewoon… stop allemaal!’ roep ik uit.
Iedereen kijkt me verbaasd aan. Mijn stem klinkt vreemd hard in mijn eigen oren.
‘Ik kan dit niet meer,’ fluister ik dan. ‘Ik ben geen lijm die jullie bij elkaar houdt.’
Er valt een pijnlijke stilte.
Die nacht pak ik mijn tas en vertrek naar Mark zonder iemand iets te zeggen. In zijn appartement barst ik in tranen uit.
‘Ik weet niet meer wie ik ben,’ snik ik.
Mark slaat zijn armen om me heen en zegt zacht: ‘Misschien moet je dat eerst uitzoeken voordat je iedereen probeert te redden.’
De weken daarna neem ik afstand van thuis. Ik zoek een kamer in Utrecht en begin eindelijk aan die sollicitatiebrieven. Sanne belt ineens weer op; we spreken af in een café en praten urenlang over vroeger en nu.
Langzaam begin ik te voelen wie Lotte eigenlijk is – los van haar familie, los van verwachtingen.
Toch blijft er iets knagen als ik ’s avonds alleen in mijn nieuwe kamer zit: schuldgevoel om wat ik achterlaat, angst om vergeten te worden door degenen voor wie ik altijd klaarstond.
Soms vraag ik me af: hoeveel keer kun je jezelf geven aan mensen die dat nooit zullen zien? En wanneer is het genoeg geweest?