“Altijd stond ik achter jou, maar wie stond er achter mij?”

‘Dus je gaat het gewoon doen? Zonder het eerst met mij te bespreken?’ Kees’ stem trilt van ongeloof terwijl hij zijn koffiekopje hard op het aanrecht zet. De koffie spat over de rand. Ik kijk naar zijn handen, die altijd zo zeker waren, nu gespannen en wit om de rand van het aanrecht.

‘Ja, Kees. Ik ga het gewoon doen. Voor het eerst in dertig jaar doe ik iets voor mezelf.’ Mijn stem klinkt zachter dan ik wil, maar ik blijf staan. Mijn hart bonkt in mijn keel, mijn handen trillen.

Het is een regenachtige ochtend in maart. De wind rukt aan de ramen van ons rijtjeshuis in Amersfoort. Buiten fietsen kinderen met capuchons op naar school. Binnen is het koud, ondanks de verwarming die zachtjes zoemt.

Kees draait zich naar me om. ‘Wat is er mis met hoe we het altijd deden? Jij steunt mij, ik zorg voor ons. Dat werkt toch?’

Ik slik. ‘Voor wie werkt het, Kees? Voor jou misschien. Maar ik ben mezelf kwijtgeraakt.’

Hij lacht schamper. ‘Jezelf kwijtgeraakt? Je hebt alles wat je wilt! Een mooi huis, kinderen die het goed doen, vakanties naar Frankrijk…’

‘Alles wat jij wilde,’ onderbreek ik hem zacht.

Hij zwijgt. Zijn ogen flitsen van woede en onbegrip.

Ik weet niet meer precies wanneer het begon, dat gevoel van leegte. Misschien toen onze jongste, Sanne, uit huis ging en het huis ineens te groot en te stil werd. Of misschien was het er altijd al, maar had ik het weggestopt onder de stapels wasgoed, boodschappenlijstjes en verjaardagsfeestjes.

Mijn leven draaide altijd om anderen: Kees met zijn modeltreinen en zijn biljartclub op donderdagavond; onze kinderen, Bart en Sanne, met hun hockeywedstrijden en schoolprojecten; mijn schoonmoeder die elke zondag kwam eten en altijd commentaar had op mijn stoofpot.

‘Waarom moet jij nu ineens zo nodig schilderen?’ vraagt Kees later die avond als we zwijgend naast elkaar op de bank zitten. ‘Je hebt toch nooit geklaagd?’

Ik kijk naar mijn handen, ruw van het schoonmaken en tuinieren. ‘Omdat ik nooit de ruimte kreeg om te klagen.’

Hij zucht diep, alsof ik hem persoonlijk beledig door iets voor mezelf te willen.

De dagen daarna hangt er een ijzige stilte in huis. Kees praat alleen nog over praktische zaken: de boodschappen, de belastingaangifte, de lekkende kraan in de badkamer. Hij vraagt niet meer hoe mijn dag was.

Op woensdagavond ga ik voor het eerst naar de schildercursus in het buurthuis. Mijn hart bonkt als ik binnenstap. De geur van verf en terpentine vult de ruimte. Aan een lange tafel zitten vrouwen van mijn leeftijd te lachen en te praten. Ik voel me ongemakkelijk in mijn oude spijkerbroek en trui.

‘Welkom! Jij bent vast Marleen?’ Een vrouw met kort grijs haar steekt haar hand uit. ‘Ik ben Els, de docent.’

Ik knik verlegen. ‘Ja… Ik heb nog nooit geschilderd.’

Els glimlacht warm. ‘Dat geeft niks. Hier mag je alles proberen.’

Voor het eerst in jaren voel ik me licht. Alsof er iets van me afvalt.

Thuis wacht Kees op me in de keuken. Hij kijkt niet op als ik binnenkom.

‘Was het leuk?’ vraagt hij uiteindelijk zonder me aan te kijken.

‘Ja,’ zeg ik zacht. ‘Heel leuk zelfs.’

Hij knikt kort en draait zich weer om naar zijn laptop.

De weken verstrijken. Ik schilder bloemen, landschappen, zelfs een portret van Sanne uit een oude foto. Elke woensdagavond kijk ik uit naar de cursus; het is mijn moment, mijn ademruimte.

Maar thuis wordt de spanning steeds groter. Kees moppert vaker, over kleine dingen: dat het eten te laat is, dat ik vergeet melk te kopen, dat ik minder vaak mee ga naar zijn biljartwedstrijden.

Op een avond barst hij los.

‘Je bent veranderd! Je denkt alleen nog maar aan jezelf!’ schreeuwt hij terwijl hij zijn jas over de stoel gooit.

‘Ik denk eindelijk eens aan mezelf,’ zeg ik zacht.

‘Dat is egoïstisch!’

‘Is het egoïstisch om gelukkig te willen zijn?’ Mijn stem breekt.

Hij kijkt me aan alsof hij me niet meer herkent.

De kinderen merken dat er iets mis is als ze langskomen voor een etentje. Bart fronst als hij ziet hoe gespannen we aan tafel zitten.

‘Gaat het wel goed met jullie?’ vraagt hij voorzichtig.

Kees haalt zijn schouders op. ‘Vraag het maar aan je moeder.’

Sanne kijkt me vragend aan. Ik glimlach flauwtjes en verander snel van onderwerp.

’s Nachts lig ik wakker naast Kees, die met zijn rug naar me toe ligt te snurken. Ik denk aan vroeger: hoe we samen fietsten door de polder, hoe hij me vroeg ten huwelijk bij de molen in Kinderdijk, hoe we samen huilden toen mijn vader overleed.

Waar zijn we elkaar kwijtgeraakt?

Op een dag vind ik een briefje op tafel: “Ben bij Henk biljarten.” Geen groet, geen kusje zoals vroeger.

Ik voel me alleen in mijn eigen huis.

Op de schildercursus vraagt Els of ik mee wil doen aan een expositie in het buurthuis. Mijn eerste reactie is nee – wat zullen mensen wel niet denken? Maar Els dringt aan: ‘Je werk mag gezien worden, Marleen.’

Die avond vertel ik het aan Kees tijdens het eten.

‘Ik doe mee aan een expositie,’ zeg ik voorzichtig.

Hij legt zijn vork neer en kijkt me strak aan. ‘Dus nu moet iedereen zien hoe geweldig jij bent?’

‘Nee… Het gaat niet om geweldig zijn. Het gaat om mezelf laten zien.’

Hij lacht bitter. ‘Nou, gefeliciteerd dan.’

De expositie is op een zonnige zaterdagmiddag in mei. Mijn schilderijen hangen tussen die van anderen; kleurrijk, vol leven. Sanne komt kijken met haar vriendin Noor. Ze omhelst me stevig.

‘Mam, ik ben zo trots op je!’ zegt ze met tranen in haar ogen.

Bart komt ook even langs met zijn zoontje Daan op zijn arm. ‘Wauw mam, dat heb je echt zelf gemaakt?’

Ik knik verlegen.

Kees komt niet opdagen.

’s Avonds zit ik alleen thuis met een glas wijn en kijk naar de lege stoel tegenover me.

De weken daarna praten Kees en ik nauwelijks nog met elkaar. Op een avond zegt hij ineens: ‘Misschien moeten we even afstand nemen.’

Het voelt alsof de grond onder mijn voeten wegzakt.

‘Wil je bij me weg?’ vraag ik schor.

Hij haalt zijn schouders op. ‘Ik weet het niet meer.’

Die nacht huil ik zachtjes in mijn kussen terwijl buiten de regen tegen het raam tikt.

In de maanden die volgen leer ik mezelf opnieuw kennen. Ik schilder meer dan ooit; maak nieuwe vriendinnen bij de cursus; ga zelfs een weekendje weg naar Texel met Els en twee andere vrouwen uit de groep.

Langzaam vult mijn leven zich weer met kleur – letterlijk en figuurlijk.

Kees belt soms nog; we spreken af voor koffie in de stad of wandelen samen door het park. Het is anders dan vroeger – minder vanzelfsprekend, maar eerlijker misschien wel.

Soms vraag ik me af of we ooit weer samen onder één dak zullen wonen. Of dat dit gewoon is wie we nu zijn: twee mensen die elkaar ooit liefhadden maar zichzelf onderweg kwijtraakten.

En toch… Voor het eerst in jaren voel ik me vrij – vrij om te kiezen, vrij om te dromen.

Was dit egoïsme? Of gewoon eindelijk jezelf mogen zijn?
Wat denken jullie: wanneer mag je kiezen voor jezelf zonder je schuldig te voelen?