Ik wilde alles alleen dragen, tot ik op een avond besefte dat liefde soms niet genoeg voelt
Ik weet nog precies wanneer het me echt raakte. Niet toen de rekening van Eneco bleef liggen. Niet toen mijn zoon Jelte voor de derde keer in één week huilend wakker werd. Niet eens toen ik in de supermarkt mijn pinpas doorhaalde en het apparaat droog zei: geweigerd.
Nee. Het was op een doodgewone dinsdag, half acht ’s avonds, toen de aardappels overkookten, Jelte in de woonkamer gilde omdat zijn sok “raar voelde”, en ik op de keukenvloer zat met mijn rug tegen het aanrecht, te moe om op te staan.
Ik hoorde mezelf zeggen: “Ik kan dit niet meer.”
Hardop.
En dat was nieuw.
Ik ben Marieke, 34, uit Amersfoort. Ik heb altijd zo iemand willen zijn die het regelt. Niet zeuren, schouders eronder. Mijn moeder zei vroeger al: “Je redt je wel.” Alsof dat een compliment was. Misschien was het dat ook. Alleen op een gegeven moment wordt het een soort gevangenis.
Drie jaar geleden ging mijn relatie met Sander uit. We waren nooit een rustig stel, maar na de geboorte van Jelte werd alles scherper. Minder slaap, meer ruzie, geld dat er niet was. Sander kon charmant zijn, echt. Hij kon ook drie dagen niks van zich laten horen en dan thuiskomen met een grote mond en een plastic tas van de snackbar, alsof dat gezelligheid was.
“Doe niet zo gespannen, Mariek,” zei hij dan.
Alsof ik voor mijn lol gespannen was.
Toen hij vertrok, zei iedereen hetzelfde: beter zo. En misschien was dat ook zo. Maar beter betekent niet makkelijk. Beter betekent soms alleen dat de ellende een andere vorm krijgt.
In het begin dacht ik oprecht dat ik het aankon. Ik had mijn baan bij een tandartspraktijk, 28 uur. Kinderopvang geregeld. Huur hoog, maar nog net te doen. Ik maakte lijstjes. Ik hield alles bij in een schrift. Boodschappen, luiers, openstaande bedragen, verjaardagen, wanneer Jelte koorts had gehad. Als ik het opschreef, leek het beheersbaar.
Tot dat niet meer zo was.
Jelte bleek meer zorg nodig te hebben dan we eerst dachten. Driftbuien die geen gewone driftbuien waren. Uren wakker. Harde geluiden, labels in kleding, eten dat ineens onmogelijk werd. Er kwamen gesprekken op de opvang. Daarna bij de huisarts. Daarna wachtlijsten. Altijd wachtlijsten.
“U moet het thuis zo voorspelbaar mogelijk maken,” zei een mevrouw van een instantie tegen me.
Ik had zin om te lachen. Of te gillen.
Voorspelbaar? Mijn leven voelde als dweilen terwijl de kraan openstond en iemand ook nog tegen de emmer schopte.
Mijn werkgever begon te zuchten als ik weer belde dat ik later kwam. Mijn collega Femke ving veel op, maar ik zag aan haar gezicht dat ook zij een grens had.
“Gaat het wel met je?” vroeg ze een keer zacht bij de sterilisatieruimte.
Ik zei meteen: “Ja hoor. Gewoon druk.”
Dat was een leugen waar ik bijna professioneel in werd.
Mijn moeder, Anja, bood vaak aan om te helpen, maar nooit zonder bijsluiter.
“Je moet ook gewoon wat strenger zijn, Marieke. Jelte voelt alles feilloos aan.”
Of:
“Misschien moet je niet overal meteen een probleem van maken. Vroeger had je dat allemaal niet.”
Dat “vroeger”. Alsof mijn kind lastig was omdat ik tekort schoot. Alsof ik te zacht was, te moe, te onhandig. Misschien raakte dat me juist zo hard omdat ik diep vanbinnen al bang was dat ze gelijk had.
De grootste klap kwam in november. De opvang zei dat ze Jelte voorlopig niet meer konden houden op de groep zonder extra begeleiding. Extra begeleiding die er niet direct was. Ik stond buiten in de kou met zijn jas half dicht, hij schoppend tegen mijn been, en ik wist gewoon even niet waar ik heen moest.
Ik belde Sander.
Hij nam na zes keer op.
“Ik zit op werk. Wat is er nou weer?”
Ik zei: “Ze nemen hem niet meer op. Ik kan niet werken zo. Ik red het niet alleen.”
Even stilte.
Toen zei hij: “Je overdrijft altijd alles.”
Dat ene zinnetje. Alsof iemand met twee vingers precies op een blauwe plek drukte.
Die maand liep alles vast. Minder uren werken, dus minder loon. Meer thuis, dus meer spanning. Jelte sliep slecht en ik daardoor ook. Ik at toastjes boven de gootsteen omdat koken teveel gedoe was. De was stapelde zich op. Ik vergat een rekening van CZ. Toen nog eentje.
Op een avond stond mijn broer Daan voor de deur. Ik had hem niet gevraagd te komen. Mijn moeder had hem gestuurd, denk ik.
Hij keek één keer de woonkamer rond. Speelgoed overal, ik in een trui met vlekken, Jelte onder de tafel met zijn handen op zijn oren.
Daan zei niks stoers of irritants. Hij zette alleen een tas boodschappen op het aanrecht en vroeg: “Heb je gegeten?”
En ik brak. Echt lelijk ook. Met snot en happen naar adem en dat je eigenlijk wilt dat niemand je ziet, maar tegelijk ook eindelijk wel.
“Ik ben zo moe, Daan,” zei ik. “Ik hou van hem, maar ik ben zo moe.”
Hij knikte alleen maar.
“Dan gaan we iets regelen. Niet morgen. Nu.”
Ik wilde zeggen dat het niet hoefde. Dat ik het zelf moest kunnen. Dat ik geen zielig geval was. In plaats daarvan gaf ik hem de stapel post die ik ongeopend in een la had gepropt.
Schaamte heeft echt een geur, vind ik. Stof, koude koffie, te lang uitgestelde dingen.
Sindsdien is er hulp, soort van. Ambulante begeleiding. Mijn moeder past één middag per week op, al botsen we nog steeds. Daan helpt met papierwerk. Sander betaalt onregelmatig en vindt zichzelf nog steeds vooral slachtoffer. En ik? Ik functioneer weer een beetje, maar soms ook totaal niet. Zo gaat het nou eenmaal, geloof ik. Of nou ja, dat hoop ik dan maar.
Laatst sliep Jelte eindelijk door. Ik zat op de bank in het donker en wist gewoon niet wat ik met de stilte moest. Dat vond ik misschien nog wel het ergst. Dat chaos normaal was geworden.
Ik hou zielsveel van mijn kind. Dat is nooit het probleem geweest. Het probleem is dat liefde niet automatisch energie, geld, geduld en rust maakt.
Hoeveel kan een mens dragen voordat liefde begint te voelen als overleven? En ben ik zwak als ik dat me afvraag, of juist eindelijk eerlijk?